تاریخچه عزاداری ائمه معصومین(ع) بویژه امام حسین(ع) در سنه کوه

DSC07099

تاریخچه عزاداری امام حسین(ع) در سنه کوه

نویسنده : مهندس محمد عبدی سنه کوهی

روستای سنه کوه از توابع شهرستان میاندرود استان مازندران به اندازه قدمت خودش و آنچه بر می آید و نسل به نسل و سینه به سینه به ما رسیده مامن و زیستگاه مردمان شیعه مذهب اثنی  عشری (دوازده امامی ) بوده است و بدین خاطر در سراسر تاریخ به یادگار مانده عزاداری ائمه معصومین بویژه عزاداری شهدای کربلا در این روستا برقرار و مرسوم بوده است.

برای سایر ائمه معصوم معمولا مجلس عزاداری همراه با شامدهی بنام روضه خوانی در خانه یکی از اهالی برگزار که ضمن گوش دادن به سخنرانی و ذکر مصیبت و مرثیه خوانی با صرف شام به اتمام می رسید و اما برای شهدای کربلا معمولا از شب اول ماه محرم در حسینیه کوچک روستا که با چوب و گل بنا شده بود جمع می شدند شبهای اول با مرثیه و نوحه خوانی و سینه زنی و پا منبری و سپس روحانی به منبر می رفت و مراسم به پایان می رسید و اما از غروب روز ششم محرم عزاداری جدی تر و با شکوهتر و حزن انگیزتر می شد چرا که در این شب با شامدهی یکی از اهالی یا گروهی از اهالی در حسینیه (تکیه)و بر افراشتن علم در حیاط حسینیه مراسم جلوه و شکوه خاصی پیدا می کرد و مدت زمان عزاداری نیز افزایش می یافت تا فردا که روز هفتم ماه محرم بود از صبح همگی در حسینیه جمع شده و جهت مراسم “علم گردانی” آماده می شدند.

DSC07116

 

DSC07099

DSC07049 

 شیپور عزا به مانند هر شب در صبح نواخته می شد و هر کس هر کاری داشت تعطیل می نمود و همگی در حیاط حسینیه جمع می شدند .

روایی خوانان و مرثیه خوانان با ذکر روایی زمینه جمع شدن را فراهم می آورند:

“آه ازآن روزی که سر حسین را بر نیزه زدند –یا حسین –مرغان هوا به دور او خیمه زدند –یا حسین –

مرغان هوا و ماهیان دریا –یا حسین- از بهر حسین چنگ بر سینه زدند-یا حسین-

یا قاهر العدوو و یا والی الولی یا مظهر العجایب یا مرتضی علی –

یا علی یا علی یا علی  بر محمد آل محمد صلوات “

خوش آن سری که در آن سر بود هوای حسین –یا حسین-

خوش آن دلی که در آن دل بود لوای حسین –یا حسین-

خوش آن تنی که به کوی حسین سپارد جان –یا حسین-

شمار کیست گدای حسین ؟ – یا حسین _

لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفغار  تا نگویید یا علی صورت نگیرد هیچ کار –

یا علی یاعلی یا علی – صلوات

 DSC07054

 

با جمع شدن اهالی علم گردانی شروع شده  به حیاط خانه ها می روند در حالی که با نوحه خوانی حسین حسین گویان بر سینه می زنند و این ابیات قدیمی را زمزمه می کنند “حسین حسین حسین حسین …شهید کربلاحسین …شهید نینوا حسین …قتیل اشقیا حسین …سرش شد از بدن جدا حسین …حسین حسین حسین حسین …” و همچنین نوحه حزن انگیز دیگر

“ایا حضرت عباس فدای تو شوم من،

قربان دو بازوی جدای تو شوم من  ،

روزیکه حسین بر سر آن خسته تن آمد ،

خونین بدنی بر سر خونین بدن آمد

وین نکته جانسوز مرا بر دهن آورد …”

مسیر را ادامه می دهیم و هنوز کوچه و خیابانها را راه می رویم و نوحه خوان هم اشعار مذهبی می خوانند :

حسین حسین  حسین حسین -هرشب جمعه فاطمه -حسین …- با اضطراب و واهمه-حسین…-   آید به دشت کربلا -حسین …-  گوید حسین من چه شد -حسین …-   نور دو عین من چه شد-حسین …-  سقای طفلانت چه شد -حسین …- عباس علمدارت چه شد -حسین …-     علی اکبرت چه شد-حسین …- شش ماهه اصغرت چه شد -حسین …-آن قاسم زارت چه شد -حسین ..-هم عون و جعفرت چه شد …حسین حسین حسین حسین …

 DSC07056

DSC07161

 صاحبخانه نیز با دود کردن اسفند و گلپر به استقبال می روند ودر برخی خانه ها  با تعارف شربت از عزاداران پذیرایی می کنند و در این هنگام این ابیات خوانده می شود

“این ندا از عالم بالا رسید جام شربت را بنوش کن لعنت حق بر یزید –بیشمار-

نور چشم مصطفی فرزند زهرا شد شهید جام شربت را بنوش کن لعنت حق بر یزید _ بیشمار

در ادامه سینه زنان و نوحه خوان بر سر مزار(قبرستان) می روند و با ذکر فاتحه از درگذشتگانشان یاد می کنند و سپس خانه به خانه علم گردانی ادامه می یابد صبحانه که نان محلی و معمولا عسل با کره محلی یا مرباست در خانه ای و ناهار هم در خانه ای دیگر و یا در مسجد  صرف می شود در برخی خانه ها ذکر مصیبتی و توسلی خوانده می شود و یا گوسفندی قربانی می نمایند پول نذری به چارقد علم می بندند تا بعدا هزینه هیئت شود اینها سنتی است دیرینه که هر سال ادامه دارد.

DSC07067

 

 شب هفتم شلوغتر می شود چرا که همولایتی های ساکن شهرهای اطراف مثل نکا، سورک ، ساری و …هم به محل می آیند و هر شب هم شامدهی برقرار است  …در سالهای اخیر اداره امور مسجد و تکیه توسط گروهی بنام هیئت امنا سرو سامان یافته با ساخت و ساز و تکمیل امکانات رفاهی و گسترش ابنیه بنام مسجد امام حسین (ع) به ثبت رسیده و تمام مراسم ها سرو سامان ویژه یافته است .

از رسوم قدیمی و حسنه دیگر که به میراث مانده است دعوت از هیئت عزاداران روستای وارمی از روستاهای همجوار که در فاصله حدود ۳ کیلومتری سنه کوه واقع است ،می باشد شب تاسوعا نامه ای از طرف اهالی روستای سنه کوه به هیئت عزاداران روستای وارمی با پیکی فرستاده می شود و هیئت وارمی روز تاسوعا به سنه کوه مهمان می شوند و شور و حال عزاداری را دو چندان می نمایند. صبح ورود هیئت وارمی و مراسم سوال و جواب در ابتدای ورودی محل از قسمتهای بسیار شور انگیز و حزن آلودی است که وقایع صحرای کربلا را بطور خلاصه مرور می نمایند :

3

4

ای عزادار

                 سوال…                                              جواب…

” سلام ما به شما باد و جمله عزاداران         علیک ما به شما باد و از ره احسان

سوالی چند مرا هست با تو ای محزون          بیان مطلب خود کن دلم بود پر خون

عزای کیست که داری جمله شیون و شین      عزای شاه شهیدان بود امام حسین

مگر نداشت حسین به کربلا یاور                   تمام و کشته شدند از جفای تیغ و شرر

بگو کجا بنمودند شهید از ره کین                   به  دشت کرببلا غریب و زار و حزین

بگو به اکبر و عباس او چه ها کردند               بدان که دو دست علمدار او جدا کردند

تنش بگو به کجا و علم بگو به کجا                تنش کنار شریعه   فتاد علم اینجا

بگو که شبه پیمبر شده به کربلا داماد            نه بلکه کشته شده او ز خنجر فولاد

ز حال قاسم ناکام (نوکدخدا)بیان فرما            فغان و آه ، عروسی او شده است عزا

چه روی داده به زینب به روز عاشورا             قدش شده خمیده  ز محنت اعدا

چه کرده اند ز بعد حسین گروه لعام              زدند و آتش کین از جفا به جمله خیام

ز بعد آتش کین گو چه فتنه ها کردند             بدان که راس شهیدان به نیزه ها کردند

تنش بگو به کجا و سرش بگو به کجا             تنش به کرببلا  و سرش به طشت طلا

بگو به حال سکینه ز بعد باب فکار                به روی ناقه عریان ولی به حال نزار

مگر نبود کسی از برایشان غمخوار              نبود و محرمی از برایشان مگر بیمار

بگو لباس زنان را به برده اند یغما                 تمام زینتشان را ربوده اند  والله

مرخصیم و در آییم و ما در آن محضر            مرخصید و در آیید جملگی یکسر “

 5

6

 پس از ملحق شدن دسته های عزادار علم در پیش دسته های عزادار نوحه خوان و جوانان زنجیر زن طبل زنان حرکت کرده به حیاط مسجد امام حسین (ع) آمده مدتی عزاداری کرده و داخل مسجد با صرف صبحانه و عزاداری نوحه خوان و سپس سخنرانی واعظ از اهالی مهمان و برپایی نماز ظهر و عصر و صرف ناهار خاتمه می یابد و این دعوت روز عاشورا با مهمان شدن سنه کوهی ها  در وارمی مشابه روز تاسوعا پاسخ  داده می شود …

10

 شب تاسوعا و عاشورا در سنه کوه بسیار باشکوه بوده  و تا پاسی از شب ادامه داشته و جوانان با بیتوته در مسجد حال و هوای خاصی به این محیط معنوی می بخشند به گونه ای که جوانان مستعد جهت تمرینی با نوحه خواندن به نوبت شور معنوی بی نظیری بوجود می آورند که تا سالیان سال هر سال بیان می شود .از طرف دیگر مراسم” صبح خوانی “در صبح عاشورا قبل از طلوع آفتاب جلوه ای مستانه و شورانگیز به مراسم عزاداری روستای سنه کوه می بخشد اشعاری بی نظیر و حزن انگیز که دل هر انسان عاقلی را به درد تالم از مصیبت اهل بیت امام حسین (ع) محزون و چشمان را اشک آلود می نماید .صبح قبل از طلوع آفتاب این اصوات طنین انداز می شود

“ای صبح تیره رو به چه رو می شوی سپید، در دشت کربلا

فردا  حسین تشنه لب می شود شهید، فریاد از این عزا

ای آفتاب تیره هنگام صبر توست، در دشت کربلا

وقت زوال سبط نبی در رسیدن است، فریاد از این عزا

امروز و حلق تشنه سلطان کربلا ،در دشت کربلا

در انتظار خنجر کشیدن است ، فریاد ازین عزا

زینب کجاست و پاک کند روی تو ، در دشت کربلا

بوسد رگ حسین و بگوید ای شهید ،فریاد از این عزا

ز هر طرف روان بدر خیمه ها ،در دشت کربلا

دل در کنار آل نبی در طپیدن است ،فریاد از این عزا

ای باد صبحدم تو بسر خاک ره فشان ، در دشت کربلا

آن دم نه وقت فرصت بیچاره دیدن است ،فریاد از این عزا

ای صبح به همچه شام دمیدن است ، در دشت کربلا

روز شهادت و  بسرها بریدن است ،فریاد از این عزا

فردا که می شود خبر کربلا بلند ، در دشت کربلا

چون این خبر به حضرت خیرالنساء رسید،  فریاد از این عزا

زهرا به زیر عرش رود در نزد مصطفی ، در دشت کربلا

گوید حسین تو شد در کربلا شهید ، فریاد از این عزا

گریان شود رسول و آید به زیر عرش ، در دشت کربلا

گوید که یا علی خبر کربلا رسید، فریاد ازین عزا

جبرئیل با لباس سیاه در نزد مصطفی ، در دشت کربلا

گوید که یا رسول چنین ظلم کس ندید، فریاد از این عزا

فردا که می شود ذوالجناح ،غرقه در بخون ،در دشت کربلا

شمر لعین حسین تو را تشنه سر برید ،فریاد از این عزا

هم تشنه هم گرسنه آن شهسوار دین ،در دشت کربلا

شرمی نکرد شمر بد اختر سرش برید ، فریاد از این عزا

امروز پی ز قتل جگر گوشه رسول ،در دشت کربلا

ای دل بیا که وقت گریبان دریدن است ،فریاد از این عزا

“ای صبح تیره رو به چه رو می شوی سپید، در دشت کربلا

فرداحسین تشنه لب می شود شهید، فریاد از این عزا ”

و سپس نو حه خوان حرکت می کنند ای صبح صادق وا مشو ای صبح صادق وا مشو

فردا که عباس با وفا          دست از تنش گردد جدا        بهر شهید کربلا  ای ص…

گو اصغر شیرین زبان        آن طوطی شکر بیان          شد کشته تیر سنان  ای ص…

فردا که زین العابدین          با آه و افغان حزین            بهر حسین نازنین ای ص…

فردا سکینه بی پدر            غمهای عالم سر به سر      زینب زار خونین جگر  ای ص…

فردا کند زینب فغان            بستند به گردن ریسمان       از شمر دون آه و امان  ای ص…

و اشعار مذهبی دیگر به سمت مزار رفته تا طلوع خورشید بر می گردند و همگی جهت صرف صبحانه در مسجد جمع شده پس از آن به سمت روستای وارمی حرکت می کنند .

در سالیان گذشته غروب روز عاشورا مراسم با شکوه شام غریبان برگزار می شد و از شور حال خاصی برخوردار بود پس پایان آن با صرف شیر محلی تازه و داغ و نون پذیرایی می شدند اما چند سالی است که این سنت به هر دلیلی به فراموشی سپرده شد .

برخی سالها بعد از ظهر تاسوعا دسته روی به روستای اریم هم در برنامه ها ی عزاداری قرار دارد و اکنون چند سالی است به همت هیئت جوانان عزادار روستای سنه کوه در ایام دهه آخر ماه صفر (چهل هشتم) به مشهد مقدس می روند و در قالب هیئت عزاداران روستای سنه کوه در مسیر خیابان امام رضا(ع) به عزاداری می پردازند البته در محل مسجد امام حسین (ع) هم عده ای از اهالی جمع شده به عزاداری می پردازند .

DSC06123

DSC03788

مراسم مشهد

در پایان از همه عزیزان و همولایتیها دعوت می شود ضمن تکمیل این نوشتار در مراسم هر سال حضوری فعال داشته باشند .


توجه : مطالب مقاله فوق در سایتهای مختلف مثل  روز دهم ،بلاغ ،پایگاه خبری شمال( bbn)  و …  باز نشر شد و خوشبختانه مورد دقت و توجه بسیاری قرار گرفت با اینکه هدف ما نشر معارف اسلامی -دینی است و جایگاه و ارزش خودش را محفوظ دارد اما چه قدر خوب است که از حق کپی رایت حداقل ها از اذهان دور نگردد … عاقلان خود دانند …

برچسب‌ها: تاریخچه عزاداری امام حسین, ع

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. عشقم سنه کوه
    i love sane kooh

  2. مطلب جالبي بود و بسياري از خاطرات گذشته زنده شد. اميدوارم مجلس عزاداري سنه كوه به همان صورت سنتي باقي بماند و مثل جديديها آلوده به انواع و اقسام ظاهرسازيها و خرافات نشود.

  3. خیلی خوب بود

  4. مطالب جالبی بود دست شما درد نکند عالی بود

  5. سلام مطالب رو مطالعه کردم عالی بود خدا قوت دستتون در نکنه واقعا زحمت کشیدین موفق باشید با این مردم خون گرم و حسینی

  6. سلام جناب
    ممنون از محبت شما
    الطافتان مزید …

  7. خیلی خیلی زحمت کشیدین
    ممنونم
    خیلی بدنبال متن صبح خوانی بودم که بالاخره در سایت شما پیدا کردم
    عزاداریتون قبول

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads