رسیدگی به مال میت در سنه کوه

۳%d8%ab

رسیدگی به مال میت در سنه کوه

یکی از حساس ترین و بحث بر انگیزترین مباحث بعد از درگذشت هر شخصی رسیدگی به دار و ندار او و روشن شدن ارث و میراث اوست و …

مراحل پس از فوت و تقسیم اموال ،بدهی های میت چگونه است؟
فوت فرد و موضوع ارث و میراث
پرداختن بدهی متوفی قبل از تقسیم مال واموال توسط وارث
مسئولیت وارث به پرداخت بدهی متوفی از اموال خودشان

و مسائلی اینچنینی مواردی است که ما در این مطلب در نظر داریم اشاراتی بدانها داشته باشیم و قضایا را برای شما به اختصار هم از جنبه قانونی و هم شرعی روشن نماییم باشد تا مفید افتد و …

۰۱۹۲۰۶۱۹

در اصطلاح، به انسانی که روح از بدنش مفارقت نماید، از دار دنیا رحلت نموده و به دار آخرت انتقال یابد، میت گویند.مرگ به معنای پایان و توقف فعالیت‌‌های قلب و از بین رفتن بدون بازگشت اعمال مغزی است که انسان زنده را به میت تبدیل می‌کند. پدیده‌ای که آثار حقوقی چون حال شدن دیون، انحلال عقد نکاح بین میت و همسرش، تعیین وراث متوفی و… را در پی دارد. طبق آنچه حقوق دانان گفته‌اند زندگی انسان بین دو حد تولد و مرگ قرار گرفته است. ولی باید توجه داشت که پدیدۀ مرگ، وصف انسانی انسان را زایل نمی‌کند بلکه صفت زنده انسان را تبدیل به مرده می‌کند.

یکی از دستورات مهم اسلام “وصیّت” است. در قرآن مجید و کلمات معصومان نیز به موضوع وصیّت اشاره شده است. خداوند متعال فرموده است: «نوشته شد بر شما که چون مرگ یکى از شما فرا رسد، اگر مالى دارد، وصیَّت کند براى پدر و مادر و نزدیکان خویش به نیکى و این حقى است بر پرهیزگاران».

هر عاقل و بالغی در زمان زنده بودنش در مورد اموالش اختیار تام دارد که هر نوع تصرف عقلایی در مورد آن انجام دهد؛ به عنوان مثال وقف کند، نذری انجام دهد و به کسی ببخشد و …، امّا در مورد پس از مرگش اختیار تام و مطلق نسبت به همۀ اموال ندارد، بلکه در صورت وصیّت اگر بیش از مقدار ثلث بود، تنها به مقدار ثلث (یک سوم) آن نافذ و قابل انجام است، اما اگر بیشتر از آن باشد اگر همۀ ورثه بالغ باشند و اجازه دهند ارزش دارد و به آن عمل می شود و اگر برخی بالغ و عاقل باشند به همان نسبت نافذ است و الاّ در همان اندازۀ ثلث ارزش دارد.

اگر وصیّتی که اطمینان به صدور آن باشد -خواه به صورت کتبی یا شفاهی- و دارای شرایط زیر باشد، عمل به آن واجب است:

الف: عملی باشد که غرض عقلائی بر آن مترتب باشد.

ب: وصیّت به صرف اموال در جهت کارهای حرام، مانند وصیّت به مال در جهت کمک به ستمگران، راهزنان، تعمیر کلیساها، چاپ کتاب های گمراه کننده و مانند این موارد، نباشد.

ج: وصیّت به صرف مال در جهت کارهای سفیهانه و بیهوده نباشد.

د: وصیّت به بیش از ثلث اموال نباشد؛ زیرا وصیّت میت تنها در ثلث اموال او نافذ است.

پس درباره وصیّت، آنچه مهم است این است که احکام آن رعایت شود و دیگر آن که نباید با وصیّت عسر و حرج و یا زیانی به دیگران وارد کرد.

%d8%aa%d8%b1%da%a9%d9%87-2-300x225

حقوق میت نسبت به اموال

از آثار مرگ می‌توان به حال شدن دیون و تعیین ورّاث متوفی اشاره کرد. اکثر حقوق دانان از جمله دکتر کاتوزیان و دکتر صفایی مرگ را پایان بخش اهلیت تمتع و شخصیت می‌دانند و معتقدند که اهلیت تمتع با مرگ از بین می‌رود. ولی در این مورد چند سؤال مطرح است: نخست این که تکلیف ترکۀ میت پیش از تقسیم چیست؟ یا در اصطلاح، ترکۀ میت قبل از تقسیم، مال چه کسی محسوب می‌شود؟

آنچه که پذیرفتنی است این است که پس از وفات، اموال و ترکۀ میت مسقیماً و بدون فاصله به ورثه منتقل نمی‌شود بلکه باید تکلیف دیون و بدهی‌های وی مشخص شده و علاوه بر آن به قدر خرج تجهیز میت یا به عبارتی همان هزینه‌های کفن و دفن وی برداشته شود و سپس ترکه، تقسیم و انتقال یابد.

بنابراین هرچند عده‌ای معتقدند که هزینه‌های کفن و دفن و رسیدگی به دیون متوفی نیز به ورّاث منتقل می‌شود و عده‌ای نیز این هزینه‌ها را مال بدون مالک می‌دانند یا آن‌ها را در حکم مال میت می‌دانند، ولی بهتر است بپذیریم که میت حق بر کفن و دفن خویش و واجب‌النفقۀ خود را دارد یا به عبارتی مالک آنها است و مالکیت انسان پس از مرگ به کلی و بدون فاصله از بین نمی‌رود. البته در این رابطه نظریّه دیگری هم وجود دارد -که قابل پذیرش نیز به نظر می‌آید- نظریۀ قبول شخصیت حقوقی میت است بدین معنا که با مرگ، شخصیت و اهلیت تمتع پایان می‌پذیرد، اما میت صاحب شخصیت حقوقی می‌شود. دکتر کاتوزیان قائل به این نظر است که ترکۀ میت شخصیت حقوقی خاص خود را دارد.

به طور خلاصه می توان گفت:

نحوه تقسیم ارث و قواعد حاکم بر آن

دراسلام تا قبل از فوت حقیقی یا فرضی مورث تقسیم سهم الارث وجاهت قانونی و شرعی نداردو در صورتیکه که ایشان در زمان حیات مالی را به هر یک از وراث انتقال دهند، آن مال از سهم الارث مشارالیه کسر نخواهد شد، حتی اگر مورث در وصیتنامه خود به صراحت به آن اشاره کرده باشد.
جهت اطلاعات بیشتر موادی از قانون مدنی و قانون امور حسبی را در اینجا می گزارم:

 تعریف ارث

ارث در لغت به معنای مالی است که از متوفی باقی مانده ودر اصطلاح انتقال دارایی شخص متوفی به بازماندگان می باشد که این امر بدون اراده متوفی و بازماندگان او صورت می گیرد.معنای دیگر آن انتقال غیر قرار دادی چیزی ازشخص به شخص دیگراست.  فقیهان به پیروی از قرآن کریم از ارث به فریضه وفرض  نیز تعبیر کرده اند.

برخی اصطلاحات حقوقی در خصوص ارث

  • متوفی : کسی که فوت کرده است
  • ترکه : مالی است که از متوفی باقی مانده است.
  • وارث : شخصی است که از متوفی ارث می برد.
  • نسب :عبارت از ارتباط و اتصال فردی به دیگری به ولادت شرعی.
  • خویشان نسبی : عبارت است از وابستگی شخصی به شخص دیگر ازطریق ولادت چه مستقیم باشد مانند رابطه پسرو مادر چه با واسطه باشد مانند رابطه برادر که به واسطه پدر با یکدیگر خویشاوند هستند.
  • خویشان سببی : خویشاوندی بین دو نفر که در اثر ازدواج به وجود می آید. مثل رابطه داماد با مادر همسر یا خواهر زن

اشخاصی که به موجب نسب ارث می برند سه طبقه اند:

  1. طبقه اول :پدر و مادرو اولاد و اولاد اولاد
  2. طبقه دوم: اجداد وبرادر وخواهر واولاد آنان
  3. طبقه سوم: عمه هاو عموهاو خاله هاو دایی ها وفرزندان آنان

در قانون ارث درموجبات ارث و طبقات مختلفه وراث این موارد قانونی را باید مد نظر داشت:

ماده ۸۶۱ – موجب ارث دو امر است : نسب و سبب .

ماده ۸۶۲ – اشخاصی که به موجب نسب ارث می برند سه طبقه اند :
۱ – پدر ومادر و اولاد و اولاد اولاد .
۲ – اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها .
۳ – اعمام و عمات واخوال و خالات و اولاد آنها .

ماده ۸۶۳ – وارثین طبقه بعد وقتی ارث می برند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد .

ماده ۸۶۴ – از جمله اشخاصی که به موجب سبب ارث می برند هر یک از زوجین است که درحین فوت دیگری زنده باشد .

ماده ۸۶۵ – اگر در شخص واحد موجبات متعدده ارث جمع شود به جهت تمام آن موجبات ارث می برد مگر اینکه بعضی از آنها مانع دیگری باشد که در این صورت فقط از جهت عنوان مانع می برد .

ماده ۸۶۶ – در صورت نبودن وارث امر ترکه متوفی راجع به حاکم است .

برای روشن شدن این مبحث ترجیح دادیم به سوالات مطروحه این بخش از جواب مراجع استفاده نماییم و از خود تحلیلی نداشته باشیم که موجب خطا و یا نقصانی شود که مسئولیت شرعی داشته باشد .

– آیا عمل به وصیت واجب است؟
ج- عمل به وصیت شرعی واجب است. و اللَّه العالم

– شخصی در زمان حیات زید قبول کرد که وصی او باشد پس از چند سال از فوت زید کلیه امور مربوط به اموال زید را به دیگری تحویل داده آیا با این کار ابراء ذمه از آن شخص می‌گردد؟
ج- در فرض سؤال که وصی در زمان حیات موصی وصیت را پذیرفته است واجب است طبق آن عمل نماید و تحویل آن به غیر موجب ابراء ذمه وصی نمی‌شود. بلی وصی می‌تواند برای انجام امور وصایت دیگری را وکیل کند. و اللَّه العالم

– آیا جایز است که با عدم حضور وصی میّت، اموال میّت رسیدگی شود یا خیر؟
ج- رسیدگی به اموال میّت و عمل به وصایای او باید با حضور و دخالت وصی باشد. و اللَّه العالم

– اگر طبق گفته میّت عمل نشود وصی می‌تواند در کار میّت دخالت کند؟
ج- وصی باید برای عمل به وصایای میّت دخالت کند. و اللَّه العالم

-آیا تاخیر در انجام وصیت جایز است ؟

ج- تأخیر در عمل بوصیت بدون عذر شرعی جائز نیست

– انسان میتواند وصیت کند تا همسرم زنده است منزل مسکونی باید در اختیار او باشد و هیچ‌کدام از ورثه حق دخالت و تصرف ندارند آیا در این مورد رضایت و عدم رضایت وراث اثر دارد یا ندارد؟
ج- بلی میتواند و رضایت ورثه شرط نیست ولی باید توجه داشت که در این وصیت هم باید ملاحظه ثلث بشود یعنی مجموع وصیتهای مالی او که وصیت به ثلث نموده و از جمله همین وصیت از ثلث ترکه بیشتر نشود.

– در باب ارث که پسر ۲ برابر دختر می‌برد آیا برای پدر و مادر جائز است که وصیت کنند که وارث ذکور و اناث مساوی ارث ببرند یا نه؟
ج- وصیت تا مقدار ثلث نافذ است و زائد بر آن موقوف بامضاء و اجازه ورثه است بنابراین انسان میتواند وصیت کند از ثلث مالم فلان مبلغ به فلان دخترم مثلًا علاوه بر سهم الارث بدهید و اما وصیت به اینکه پسر و دختر بعنوان ارث مساوی باشند نفوذ ندارد.

– پدرم در حال موت (یعنی چند روز قبل از موت) می‌توانست حرف بزند ولی با اشاره مطلب و مقصود خود را رساند آیا وصیت او نافذ است یا نه؟
ج- بلی در فرض سؤال که با اشاره مقصود موصی عرفاً مفهوم باشد صحّت وصیّت بعید نیست اگر چه با امکان مصالحه احوط تصالح است. و اللَّه العالم

– پدرم در وصیت‌نامه خود خواستار انجام امورات شرعیه از قبیل نماز، روزه، رد مظالم، تدفین و مراسم هفته و چهل و سالگرد شد که از اصل مال او پرداخت شود ولی تعیین ثلث در ما ترک و یا اینکه مستطیع می‌باشد یا خیر چیزی بیان ننموده است تکلیف چیست؟
ج- در مورد سؤال، نسبت به مظالم در صورتی که اشتغال ذمه موصی یقینی باشد و مخارج تدفین از اصل ترکه ادا می‌شود و اما اگر یقینی نباشد مانند اجرت نماز و روزه و مراسم هفته و چهلم و سالگرد از ثلث خارج می‌شود و در صورتی که زاید بر ثلث باشد نسبت به مقدار زاید موقوف به اجازه کبار ورثه از سهم خودشان است. و اللَّه العالم

۴۷۳۵۵۳_۷۶۳-۱-۴-۶۳

انحصار وراثت و تصدیق یا گواهی انحصار وراثت

برای تعیین تکلیف میراث هرکس پس از فوت، ابتدا باید ورثه را تعیین کرد. رسیدگی به این امر از سوی مرجع قانونی و با رعایت تشریفات مقرر در قانون را «انحصار وراثت» و رای صادر شده را «تصدیق یا گواهی انحصار وراثت» می نامند.

برای صدور گواهی انحصار وراثت باید به شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت دائمی متوفی مراجعه کرد. لیکن باید توجه کرد که رسیدگی به دعاوی درباره اصل و نسب، وصیت، تولیت یا وقف که ممکن است پس از فوت متوفی ایجاد شود کماکان در صلاحیت دادگاه های عمومی است و چنین دعاوی حتی با توافق طرفین قابلیت طرح در شورای حل اختلاف را ندارد.

لازم به ذکر است که قبلا دادن گواهی انحصار وراثت منوط به ارائه گواهی مالیاتی از اداره مربوطه بود که با توجه به اجرای اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم (بموجب بند ۲ ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱) جهت صدور گواهی انحصار وراثت نیازی به مراجعه به ادارات امور مالیاتی و اخذ گواهی متضمن رونوشت مصدق ریز ماترک (فرم ۱۸) نمی باشد .

تعداد فوت شدگانی که هیچ وارثی ندارند و اموالشان در نهایت به نفع دولت ضبط می شود، زیاد نیست. در ازای آن بیشتر فوت شدگان، ورثه ای عریض و طویل دارند که وقتی اموال میانشان تقسیم می شود به هر کدام سهم ناچیزی می رسد. در مقابل برخی نیز سهم الارث قابل توجهی دارند به طوری که با تقسیم ارث میان آنها زندگی هر کدامشان از این رو به آن رو می شود.

در بین این دو گروه یعنی چه آنها که ارث اندکی از متوفی می برند و چه آنها که با سهم الارث خود به رفاه می رسند، کسانی هستند که یا به دنبال تبانی برای بیشتر سهم بردن هستند یا به دنبال حذف بقیه ورثه، اما قوانین ارث و سهم هر یک از افراد از آن کاملا مشخص است و بر اساس تعداد وارث سهم الارث هر کسی معین و قابل دریافت می شود .

نکته:

هر کدام از موارد فوق دنیایی از مطالب و مقررات و قانون به همراه خود دارد و ما صرفا خواستیم اندکی آنرا بازتر نماییم و به محضر شما کاربران عزیز قابل استفاده و تلخیص فلذا برای بهرمندی بیشتر می توانید جداگانه هر کدام را مورد مطالعه بیشتر قرار دهید .

photo_2017-01-08_12-07-23

رسیدگی به مال میت(مال برسی ین) در سنه کوه

با همه مطالبی که بیان گردید رسیدگی به اموال میت نیازمند نشست وراث در محیطی صمیمانه و با مدیریت وصی و نظارت ناظر در حضور یک شخص با تجربه خبره و ترجیحا یک روحانی آگاه و وارد و دانا و مسلط به مسائل شرعی باید باشد تا حق و حقوق احکام واجب مثل نماز و روزه و دیگر دیون شرعی از مال میت روشن و ادا گردد به این کار در سنه کوه «مال برسی ین» و «میت مال پاک هاکردن » می گویند؛تا این کار انجام نشود مال میت را پاک نمی دانند .البته دادن هزینه یکسال نماز و روزه و یا ادای آن کمترین کار در حق متوفی می باشد و ضروری است تا بقیه موارد هم سریعتر انجام گیرد تا به اصطلاح میت آزاد شود و به عبارتی راحت شود وگرنه معتقدند که همیشه به خواب دیگران خواهد امد که ناراحت و در بند و گرفتاری خاصی دارد و …

از طرف دیگر برخی ها رسیدگی سریع و دقیق به مال میت را با ادای کلمات و عباراتی مثل هنوز اب کفن فلان میت خشک نشده و یا هنوز فلانی تو قبر کامل جابجا نشده دنبال مال و منالش هستند و امثال چنین مواردی مانع رسیدگی شده و به اصطلاح «لازر» باقی می گذارند و تا مدتها به مال میت رسیدگی نمی شود بلکه موجب نادیده گرفتن حقوق شرعی متوفی هم می شوند و …

ارث و قوانین آن در سنه کوه از قدیم الایام تابع شرع و قوانین موضوعه و عرف تعیین و عمل شده است و انچه که محل فعلی شکل گرفت و در سده های اخیر سنه کوه باقی ماند بیشتر به دلیل رعایت سهم الارث بوده است چنانکه گروههایی مثل عبدالله دسی ،علیجان دسی ، سیدها سنه کوه و …خیلی گروههای دیگر بخاطر گرفتن سهم الارث خواهری بود که ابتدا خانه سرا گرفته و بعد کم کم صاحب ملک و املاک و زمینها شدند و دورانی را به خیر و خوشی با هم روزگار گذراندند و …

اکنون را نباید ملاک قرار داد که برخی گروهها و اهالی همچین پرونده قابل دفاعی ندارند و چندین سال است که سهم برادر و خواهری را به دلایل واهی دست به دست می کنند و با امروز و فردا کردن گاهی سالها به تاخیر می اندازند اما باید اذعان داشت و قبول کنیم که چنین افرادی در محل ما بسیار کم هستند و انگشت شمار ولی اکثریت قریب به اتفاق اهالی تا چهلم متوفی به اموال میت رسیدگی کرده و حداکثر تا سال نسبت به پاک کردن مال میت اهتمام می ورزند و بر این باورند که مال میت تا چهلم  باید رسیدگی کرده و تا سال نشده باید پاک شود و سهم وراث معین گردد و نماز و روزه میت باید داده شود .

این موضوع هر چند عمومیت دارد ولی تجربه نشان داده است که هر چه خانواده ها معمولی تر و از طبقه متوسط با سطح سواد متوسط معمولی هستند دقت و تقسیم سهم و الارث آنان زودتر به نتیجه رسیده و پایبندتر و با وسواس بیشتری به مال میت رسیدگی کرده و دیون میت را با آوردن شیخی (روحانی) وارد به این کار پاک نمودند ولی برخی خانواده های با تحصیلات عالیه بالا و مدعی از کنار آمدن به رسیدگی به مال میت مشکل بیشتری داشته و با ادای روشنفکری و مبنا دانستن انحصار وراثت که در واقع صرفا جهت تعیین اشخاص و سهم هر وارث از میراث متوفی صادر می گردد از رسیدگی به اموال میت طفره رفته و نسبت به پرداخت دیون شرعی میت کمتر اهتمام دارند علت آن هم یکی دانستن گواهی مالیاتی با دیون شرعی بود که با حذف این بند فوق الاشاره قاعدتا چنین اشتباهاتی هم باید اصلاح گردد و …

البته هرچه زمان بگذرد و ارزش مادی زمینها بیشتر شود قطعا سختگیری به رسیدگی به مال میت نیز بیشتر خواهد شد و اینده این امر را بیشتر نمایان خواهد کرد .چرا که در زمانی در تقسیم اموال ارثی از آنجاییکه زمین ارزش زیادی نداشت برخی از گرفتن ارث خاکی (زمین) صرف نظر کرده و به چند ظرف مسی و امثالهم و نیز احشام (گاو و گوسفند و امثالهم) بسنده نمودند که بعدها از نسل اینان بسیار مغموم شده اند و یا در شگفتی عمیقی فرو رفتند که در این مورد مثالهای زیادی را می شود بیان نمود یک مورد را پدر خدابیامرزم همیشه بیان می کرد تقسیم اموال داداش (عموی مشتی بابا یوسفی )بین خواهران کربلایی بدل (مادر حاج لطف الله) و خورشید(مادر شکوفه همسر حاج رمضون علیجانی) و رقیه (مادربزرگ حاج عزیز یوسفی ) بود که کل بدل زمین ارثی گرفت و آن دو خواهر بیشتر احشام (گاو و گوسفند) که بدین خاطر زمینهای کل بدل خیلی بیشتر بود و در دید عموم نمایان و …

تلاش نمودیم تا مطاالب مهم را منعکس نماییم و فلذا با تمام تلاش برای تلخیص اما شرمنده از اطاله کلام

تا گفتاری دیگر بدرود

در پناه حق باشید

photo_2017-01-08_12-07-20

سنه کوه روستایی که بیشتر باید شناخت و …

photo_2017-01-08_11-55-40

ارثیه در محل خانه سرا و باغچه معروف به لته و لتکا می باشد و …

photo_2017-01-08_11-55-44

photo_2017-01-08_11-55-47

 

یا زمین دیم خشکه زاری است که گندم و جو و … کشت می شود و …photo_2017-01-08_11-55-51

photo_2017-01-08_11-55-54

 

یا احشام مثل گوسفند و بز و مرتع می باشد و …photo_2017-01-08_11-55-58

photo_2017-01-08_11-56-02

 

یا زمین برنجکاری معروف به بینجستون یا شالی کاری است و …photo_2017-01-08_11-56-06

یا گاو و امثالهم برخی ها دارند و …

امروزه دامنه و مقدار دارایی اهالی با داشتن خانه سرا و املاک در شهر ها خیلی زیاد شده است و ما از بیان آنها صرف نظر می کنیم و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس. دقیق خواندم. بسیار متقن و ماندگار نوشتی. خیلی پرملاط بود بحث

  2. دنباله: آنچه در باره مال رسی میت در سنه کوه نوشتی، درست شبیه شیوه ی دارابکلایی هاست. مقدمات پست هم عالمانه است. تصاویر هم بحث را تقویت کرد.
    از لتکا که بهت ارث رسیده جالب است

  3. دنباله: محل ما هم وقتی چهلم میت شده، مالش را می رسند. خدا رحمت کند پدرت را. ازت ممنونم که به موضوع شرعی و عرفی اشاره کردید. بحثی که همه با آن درگیرند. یا با سازش و توافق، ختم به خیر کردند…. تشکر محمد.

  4. سلام
    هر سه نظر شما را از نظر گذراندم و از لطف و توجه دقیق شما بی نهایت سپاس
    خداروشکر این مبحث برای شما هم قابل توجه و عنایت شده است و امیدوارم برای دیگران هم مفید باشد
    باز هم از لطف بی نهایت شما سپاسگزارم

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads