فرهنگ واژه ها و اصطلاحات در سنه کوه(۸)

DSCF5643

خاسه khaseh و  رشrosh

خاسه در فرهنگ واژگان  تبری لغتی است مازندرانی که به محل تخم گذاری مرغ یا محل اتراق و قشلاق و نیز جای گاه خواب انسان یا حیوان گفته می شود

و

رش rosh هم یعنی حرکت کردن ،روان شدن ، راه افتادن ،مشغول به کار شدن معنی شده است و …

با ترجیح بیان گوسفند خاسه  و رش قصد بیان مطلب داریم:

لطفا با ما همراه باشید

DSCF5653

گوسفند پستانداری است از راسته سم داران از دسته زوج‌سمان، از گروه نشخوارکنندگان و از خانواده گاوسانان (تهی‌شاخان). این حیوان را جهت استفاده از پشم، شیر و گوشتش اهلی کرده، به صورت گله‌های بزرگ نگهداری می‌کنند. برخی نژادهای گوسفند نر دارای شاخ مورب و حلقوی و پیچ دار می‌باشند و در این صورت به نام قوچ یا راک نامیده می‌شوند؛ ولی گوسفند ماده متعلق به هر نژادی که باشد، به طور عام به نام میش خوانده می‌شود.

گوسفندان ایرانی از نظر پشم در گروه گوسفندان با پشم ضخیم ویا قالی می‌باشند. همگی این گوسفندان دنبه دار می‌باشند به استثنای « زل zel »که دارای نیم دنبه یا بدون دنبه بوده و قره گل که دارای نیم دنبه‌است.

گوسفندان ایرانی رنگهای مختلفی دارند از جمله می‌توان به سفید، سیاه، خرمایی، قهوه‌ای، نخودی و خاکستری اشاره کرد.

گوسفندان ایران را بر حسب اصولی تقسیم می‌نمایند که این تقسیم‌بندی می‌تواند بر اساس سفید یا رنگی بودن بدن و یا وزن بلوغ (سنگین، متوسط، سبک) باشد.

انسان‌ها از شیر و گوشت گوسفند استفاده می‌کنند و از این نظر گوسفند جانوری مفید برای انسان است. در مناطق بادیه نشین شیر گوسفند نوشیده می‌شود. پوستش برای کفش دوزی کاربرد دارد و پشمش برای ریسندگی و پارچه بافی کاربرد گسترده‌ای دارد. همچنین از فضولات گوسفند که پشکل نام دارد به‌عنوان کود کشاورزی استفاده می‌شود.

گوسفند دارای خصایص  عجیبی است از جمله زمانی که گرسنه باشد بی تابی می کند و دنبال علوفه و غذا دویده و پر جنب و جوش و پر سر صدا می شود ولی اگر هوا قدری گرم شود و شکمش هم سیر آنگاه سر به زیر و یکجا تو هم تو هم شده و به اصطلاح «خاسه » می گیرند و به هیچ وجه به حرکت در نمی آیند و …

راه افتادن گوسفندان هم بعد از استراحت و خنک شدن هوا بر اساس حرکت یکی از جلویی بنام «جلوکش »است که معمولا می تواند یک بز و یا گوسفند باشد بقیه بدون نگاه کردن و سر پایین رش می افتند یعنی دنبال هم راه می افتند . حتی اگر جلویی در چاه بیفتد بقیه هم بی توجه در آن می افتند ! و خودشان را از بین می برند !.گاهی آنقدر می روند که از همه چیز دور می شوند و گم می گردند و …

در زمان رش هر چه گله گوسفند تعدادشان بیشتر فشار و نیروی بیشتری بر همدیگر وارد می کنند ؛ حتی اگر چوپان مواظبت نکند بره ها و گوسفندان ضعیف زیر دست و پا له می شوند برای همین همیشه موقع رش دقت می شود که آرامش گله حفظ شود و تا شرایط چرا کردن بیابند و …

حال در عالم واقع هم بسیاری از رفتار آدمیان هم نشانه ای ازین وضعیت دارد که با توجه و بی توجهی مربوط نمی شود کما اینکه ساعت ناهار و نماز بسیاری از کسبه و تجار از چنین فرمولی تبعیت می کند یعنی مثلا یک تا سه هر روز اختصاص به ناهار و نماز و استراحت دارد و زمانش برسد افراد بی تاب شده و تقریبا غیر ارادی سیستم مغزی شان جواب می کند و باید بروند و بعد ساعت سه دوباره برگردند و این نوعی ساعت بیولوژیک بدن هست که در انسان و حیوان فعالیت دارد .

in3x

ساعت بیولوژیک بدن

شما “سحر خیز” میباشید یا “شـب زنده دار”؟ آیا تاکنون شـده کـه زودتـر از زنـگ سـاعـت به طـور خـودکــار از خواب برخیزید؟

بطور کلی ساعت درونی بدن شما به شما کمک می کـنـد تا فعالیت خود را در ساعات روز افزایش داده و در تــاریکی و شب هنگام از شدت آنها بکاهید و به استراحت بپـردازیـد. هـمـچـنـین چـرخـه خـواب و بـیــداری، فـعالیت و اسـتـراحت، حرارت بدن، بـرونـده قـلـب، مـصـرف اکسیژن و مـیـزان ترشح غدد درون ریز توسط همین ساعت بیولوژیک بدن تنظیم می گـردنـد. سـاعــت بیولوژیک مختص انسانها نبـوده و تـمـام مـوجـودات زنـده از بــاکتری ها گرفته تا خود انـسـانها واجد (دارای)چنین ساعتی میباشند. در تنظیم ساعت و بیولوژیک بدن ۳ عضو با یکدیگر همکاری میکنند:

۱- گیرنده های نور واقع در چشمها
۲- بخشی از هیپوتالاموس بنام SCN
۳- غده صنوبری

هنگامی که نور (بطور طبیعی نور خورشید) به چشمها میرسد گیرنده های نور آن را به هیپوتالاموس مغز مخابره میکنند سپس هیپوتالومس به غده صنوبری که چشم سوم نیز نامیده میشود، فرمان میدهد که ملاتونین ترشح کند. در واقع تولید ملاتونین نسبت به دو عامل نور و حرارت حساس میباشد. هنگامی که نور و حرارت کاهش می یابد ما احساس خواب آلودگی خواهیم کرد چرا که تولید ملاتونین افزایش می یابد.

ملاتونین در غیاب نور و در شب تولید میگردد بطوری که میزان ملاتونین در شب ۱۰ برابر میزان آن در روز میباشد. میزان ترشح و تولید ملاتونین در افراد مسن کاهش می یابد. از این رو آنها صبها زودتر از خواب برمیخیزند. بر هم خوردن تنظیم ساعت درونی و ناهمخوانی آن با محیط پیرامون و شبکه اجتماعی منجر به بروز بی خوابی مزمن، هواپیمازدگی و اختلال خواب درشاغلینی که در دو شیفت کار میکنند، میگردد.

۲۹f

در این مورد مطالب زیاد دیگری می شود بیان نمود اما ما برای پرهیز از نوعی زیاده گویی از اطاله کلام و بحث صرف نظر می کنیم و …

فقط به این موضوع تاکید نمایم که در سنه کوه بکار بردن این عبارات هر چند بار معنایی ظاهری چندان خوبی ندارد اما عموما منفی ندانسته و حالت خبری می دانند و سطح بیان خودمانی افراد نه تحقیر ؛ ولی نگارنده شاهد بوده است که برخی غریبه ها و امروزی پرورش یافته در محیط دیگر بار منفی این عبارات را بیشتر برجسته می دانند و البته در بین اهالی سنه کوه علی العموم چنین نیست و …

 DSCF5627
DSCF5644
گوسفندان از نژاد زل zelدر سنه کوه و …
b7a2f5
چرای گوسفندان در چراگاه طبیعت (عکس قرضی) و …
شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس
    خاسه و رش را خواندم. جالب بود. نکات علمی در باره ی چشم هم مهم بود
    ممنونم از پست های خوب تان.
    عید غدیر هم تبریک به تو و خاندان

  2. سلام و سپاس جناب
    تشکر از لطف شما
    همچنین

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads