مثلهای عامیانه و مرسوم در سنه کوه(۱۱)

DSC03209

روزی ره صبح زود تقسیم کان نه

یا

اگر خوانی صاحب روزی بووشی صبح زود حرس

هنوز صدای مادرمان در گوشمان طنین انداز هست که می گفت حرس حرس (heres heres)یعنی پاشو پاشو آفتاب اومد میان آسمان و …«وچه جان روزی ره صبح زود تقسیم کان نه »،باید کار و تلاش کنی و صبح زود به کارات برسی ؛ صبح زود دست و دل آدم بیشتر تو کار میره و ازین حرفهاو …

بله سحر خیزی از آداب بسیار خوب مردمان قدیم بخصوص روستاییان بوده و هست و آثار و تبعات خیلی مفیدی دارد که ما بر آنیم تا در ادامه با موشکافی این مثل عامیانه محلی قدری در مورد این خصیصه خوب با شما گفتگو کنیم و …

آیا اینگونه مثلها مبنای علمی و پزشکی هم دارد یا نه ؟

۰۱۹

سحرخیزی عملی است برابر با غلبه بر احساس خوش خواب به وقت سحرگاه، و سحرخیزی یعنی غلبه بر این خواب لذت بخش برای رسیدن به دستاوردهای بهتر و بزرگ‌تر.

دانشمندان ارتباط مهمی را بین تمایل افراد به صداقت و کرنوتایپ‌شان یافتند و بر اساس یافته‌های آن‌ها، افراد سحرخیز صبح‌هنگام اخلاق‌مدارتر بودند و شب‌زنده‌دارها نیز شب‌ها بیشتر صادق بودند. کرنوتایپ یعنی زمانی که افراد بیشترین تمایل به خوابیدن را دارند یا این که دارای بیشترین انرژی هستند.

۲۳۵۱۴۰۱۷۹۱۸۲۱۶ب۹

همچنین مثلهای دیگری هم به وفور بیان می شود از جمله « سحرخیز باش تا کامروا شوی !» آیا واقعا چنین مطلبی مبنای علمی و پزشکی دارد ؟

فواید پزشکی که در نتیجه‌ی سحرخیزی و برخاستن برای نماز صبح نصیب انسان می‌شود فراوان است و از جمله می‌توان به چند مورد از آن اشاره کرد:

۱-هنگام سحر بیشترین میزان گاز ازن در هوا وجود دارد؛ آن‌گاه به تدریج از مقدار آن کاسته می‌شود تا اینکه هنگام طلوع به کمترین حد خود می‌رسد. اخیرا ثابت شده است که گاز ازن – یکی از مواد تشکیل دهنده‌ی اکسیژن موجود در لایه‌های بالایی زمین که از برخی از اشعه‌های زیان‌بار جلوگیری می‌کند – صبح‌گاهان به طبقات مماس با سطح زمین می‌رسد سپس با برآمدن آفتاب بالا می‌رود. پزشکان از آثار درمانی شگفت‌انگیز این ماده در حیرتند به طوری که ثابت شده است این گاز بسیاری از بیماری‌های روحی و جسمی را درمان می‌کند و هیچ گونه آثار جانبی هم ندارد. این گاز تأثیر مفیدی بر دستگاه عصبی و فعالیت‌های فکری و جسمی انسان بر جای می‌گذارد و باعث می‌شود صبح زود اوج زمان فعالیت فکری و جسمی انسان باشد. هم‌چنین ثابت شده است که تزریق ازن جسم را کاملا فعال می‌کند و احساس بسیار خوبی به انسان دست می‌دهد. به همین خاطر هنگامی که انسان نسیم سحر یا باد صبا را استشمام می‌کند وجد و هیجانی به وی دست می‌دهد که با هیچ یک از ساعات شب و روز قابل مقایسه نیست.

نور آفتاب هنگام طلوع به سرخی تمایل دارد و چنان که مشهور است این رنگ باعث تحریک اعصاب می‌شود و هوشیاری و قدرت تحرک انسان را بالا می‌برد. به همین ترتیب نسبت اشعه‌ی ماواء بنفش هنگام طلوع بیش از هر زمان دیگری است و این اشعه باعث می‌شود پوست بدن ویتامین د تولید کند که برای رشد جسم لازم است.

۲-بیدار شدن در صبح زود، خواب طولانی را قطع می‌کند و ثابت شده است فردی که ساعات طولانی با حالت ثابتی می‌خوابد در معرض بیماری‌های قلبی به ویژه بیماری تصلب شریان یا گرفتگی رگ قرار می‌گیرد که باعث حملات قلبی می‌شود. زیرا خواب آرامش مطلق است و اگر زیاد طولانی باشد باعث ته‌نشین شدن مواد چربی بر دیواره‌های رگ‌های شریانی از جمله رگ‌های کرونر قلبی می‌شود. شاید در امان ماندن از بیماری‌های عروقی یکی از فواید سحرخیزی برای مؤمنانی باشد که در دل شب برای نزدیکی به پروردگارشان به نماز و دعا مشغول می‌شوند. خداوند در سوره‌ی فرقان فرموده است:

«وَالَّذِینَ یَبِیتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَقِیَاماً» [فرقان: ۶۴]. و کسانیند که (بخش قابل ملاحظه‌ای از شب، و گاهی تمام) شب را با سجده و قیام به روز می‌آورند (و با عبادت و نماز سپری می‌کنند).

۳-از نظر علمی ثابت شده است که بیشترین نسبت کورتیزون در خون هنگام صبح‌ است که از ۷ تا ۲۲ میکروگرم در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر پلاسما می‌رسد و کمترین نسبت آن هنگام غروب است که به کمتر از ۷ میکروگرم در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر پلاسما می‌رسد. مشهور است که کورتیزون ماده‌ی مؤثری است که فعالیت‌های جسم را افزایش و به طور کلی باعث تنوع فعالیت‌های آن می‌شود. این ماده نسبت قند خود را که نیروی لازم برای بدن را تأمین می‌کند افزایش می‌دهد.

I68

حال روزی چیست ؟ و چه رابطه ای می تواند با سحرخیزی داشته باشد ؟

هر چیزی که مایه دوام زندگی مخلوقات زنده است را رزق و روزی گویند. “رزق” در لغت به معنی عطا و بخشش مستمر است و از آن تعبیر به روزی میشود و در اصطلاح به هر چیزی که مایه دوام حیات مخلوقات زنده است، رزق گویند. در واقع رزق موهبت و بخششی است از ناحیه خدای متعال به بندگانش، بدون اینکه استحقاق آن را داشته باشند.

روزی دهنده خداست و برای اثبات این حرف ما توجه فرمایید :

« وَ مَا مِن دَابَّهٍ فیِ الْأَرْضِ إِلَّا عَلیَ اللَّهِ رِزْقُهَا…»هود/سوره۱۱، آیه۶.
« هیچ جنبنده‏ ای در زمین نیست مگر اینکه روزی او بر خداست!».
از این رو فرزندکشی را به خاطر ترس از تأمین مخارج آنان، حرام کرده است:
« وَ لَا تَقْتُلُواْ أَوْلَادَکُمْ خَشْیَهَ إِمْلَاقٍ نحنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِیَّاکمُ إِنَّ قَتْلَهُمْ کَانَ خِطا کَبِیرًا»اسراء/سوره۱۷، آیه۳۱.
«و فرزندانتان را از ترس فقر، نکشید! ما آنها و شما را روزی می‏دهیم مسلماً کشتن آنها گناه بزرگی است!».

رزق و روزی هم صرفا مادی نیست از آنجا که به هر گونه بهره‏ ای را که خداوند نصیب بندگان می‏کند اعم از مواد غذایی، مسکن، پوشاک و یا علم، عقل، فهم، ایمان و اخلاص رزق گفته می‏شود، رزق تنها رزق مادی نیست بلکه شامل رزق معنوی نیز میشود.

قرآن درباره شهیدان می‏گوید:
«…بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ»
«…آنها زنده‏ اند و نزد پروردگار شان روزی می‏برند». آل عمران/سوره۳، آیه۱۶۹.
روشن است که روزی شهیدان، آن هم در جهان برزخ، نعمتهای مادی نیست، بلکه همان مواهب معنوی است. تفسیر نمونه، ج‌۹، ص۱۸.

روزی رسانی مشیتش بدست خداست .
«لَهُ مَقَالِیدُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن یَشَاءُ وَ یَقْدِرُ إِنَّهُ بِکلُ شیَءٍ عَلِیم‏»شوری/سوره۴۲، آیه۱۲. 
«کلیدهای آسمانها و زمین از آن اوست روزی را برای هر کس بخواهد گسترش میدهد یا محدود می‏سازد او به همه چیز داناست».
بر اساس بخش اخیر آیه «إِنَّهُ بِکلُ شیَءٍ عَلِیم‏» توسعه و تنگی روزیِ بندگان از روی حکمت و علم الهی است. ترجمه المیزان، ج‌۱۸، ص۳۴.

البته اراده خدا در زمینه وسعت و تنگی روزی، مشروط به شرائطی است که بر زندگی انسانها حکم ‏فرماست، و تلاش و کوشش و اخلاص و فداکاری، و به عکس سستی و تنبلی و بخل و آلودگی نیت، نقش تعیین کننده‏ای در آن دارد، به همین دلیل قرآن مجید کرارا انسان را در گرو سعی و کوشش و تلاش و فعالیت خود شمرده، و بهره او را از زندگی به میزان سعی و تلاشش می‏داند.
در حدیثی از امام صادق (ع) می‏خوانیم:
« لا تَکسَلوا فی طَلَبِ مَعایشِکم فَإنّ آباءَنا کانوا یَرکُضُون فیها و یَطلُبونَها» من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۱۵۷.
«در طلب روزی و نیازهای زندگی تنبلی نکنید چرا که پدران و نیاکان ما به دنبال آن می‏دویدند و آن را طلب می‏کردند».
در آیه دیگری حکمت روزی رسانی خود را چنین بیان می کند.
«وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْاْ فیِ الْأَرْضِ وَ لَکِن یُنزلُ بِقَدَرٍ مَّا یَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِیرُ بَصِیر» شوری/سوره۴۲، آیه۲۷. 
«هر گاه خداوند روزی را برای بندگانش وسعت بخشد، در زمین طغیان و ستم می‏کنند از این رو به مقداری که می‏خواهد (و مصلحت می‏داند) نازل می‏کند، که نسبت به بندگانش آگاه و بیناست!».

بهره بردن و استمداد از برکات سحرخیزی در سیره علمای ربانی، امری مشهود است؛ برای دعا کردن و قرائت قرآن، نافله شب، درس خواندن و… که نمونه هایی از آن را از زبان اساتید بزرگ می توانید در« اینجا کلیک کرده» و بخوانید.

از اینجاست که سیره زود خوابیدن در شب و زود بیدار شدن در صبح، در میان علما امری رایج است.

این سیره درباره درس خواندن و تدریس نیز در حوزه علمیه همواره رایج بوده است، چنانکه از قول «آیت الله تبریزی» گفته شد: «طلبه اگر بخواهد در آینده موفق شود، باید سحرخیز باشد، همت داشته باشد و به خود عادت دهد که شب ها زود به خواب رود و از صبحِ زود استفاده کامل بنماید.»

DSC07042

سحرخیزی در سنه کوه

از قدیم الایام مردمان سنه کوه اعم پیر و جوان و کودک و  خلاصه همه اقشار عموما شب زودتر می خوابیدند و حتی در هر ساعتی که خواب می رفتند، صبح قبل از طلوع آفتاب از خواب بیدار شده و با خواندن نماز صبح آماده کار روزانه می شدند . سالهای زیادی بود که پدران ما که بیش از یکی دو مینی بوس کارگر بودند صبح زود از خواب بیدار شده در تاریکی صبحگاهی پیاده تا حدود ۵ کیلومتر از محل تا دوراهی جاده در انجیلامن می آمدند و سوار ماشین و به شرکت نکاچوب آمده و در ساعت شش و نیم که سوت شروع کار و بسته شدن در ورودی بود قبلش حاضر بودند و هر روز کارشان تا سالها همین بود .

البته بزرگترهای خانه و خانواده باید برای کار دامداری و دوشیدن شیر و خوراک دادن به گله و دام و مرغ و خروسها و دیگر طیور پرورشی خانه ،صبح زود بیدار می شدند و پس از میل سرپایی صبحانه به سر زمین رفته و به کار کشاورزی هم می رسیدند .

مادران و دختران سنه کوهی هنوز هم صبح بعد اذان برای پخت نان سنتی محلی تنور روشن کرده و نان گرم سر سفره صبحانه خانواده حاضر می کنند و مادران کودکان خود را هم صبح زود شستشو داده و تیمار می کردند و …

بله گویی نیاکان و اهالی محل سنه کوه با علم الیقین به چنین نتایج پیش گفته مقدمات این بحث وقوف عملی و حقیقی داشتند تا روزی فراخ شده و فرزندان صالحی تحویل جامعه دادند و افتخار همگان شدند و …

راستی اکنون چرا برخی در شهرها تغییر هویت داده و تا لنگ ظهر در رختخواب قلت می خورند؟ و صبحانه ، قیل ناهار و ناهارشان با هم ادغام می شود و همیشه پریشان حال و کم حوصله شده اند؟ و …

سحرخیزی خصلت بسیار زیبای اهالی سنه کوه هنوز هم هست و خواهد بود و همیشه ورد زبان ما سحرخیز باش تا کامروا شوی و چه زیباتر است شب زودتر به خواب رفت و نماز صبح را در اول وقت اذانش و بعد آیاتی از کلام الله مجید را هم چاشنی آرامش روح کرد و …

تا بعد درود و بدرود

DSC03209 DSC03215

DSC03214

DSC07044

DSC07042

همه گونه طلوع صبح در سنه کوه در سال ۱۳۸۵ عکاس خودم و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس
    ممنونم از این پست کاملا مذهب گرایانه و با بیان شیوا
    عکس های فلق دلربا
    بحث علمی صبح خیزی عالی
    زودخوابی سنت حوزوی آری آری
    به قول مرحوم پدرم تا طلا دِم کالی نشیهی باید رختخواب گذاشت و خوابید: وَجَعَلْنَا نَوْمَکُمْ سُبَاتاً وَجَعَلْنَا الَّیْلَ لِبَاساً

  2. سلام جناب کبلاقای عزیز
    سپاس از لطف شما
    خدارو شکر
    خداوند والدین شما را غریق رحمت فرماید

  3. سلام صبح بخیر
    دیشب متوجه این پست نشدم.عکس های زیبایی بود. متشکرم فراوان.

  4. سلام مرحمت زیاد همچنین
    سپاس از شما محبت فرمودین

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads