مثلهای عامیانه و مرسوم در سنه کوه(۱۲)

۱۴۶۴۷۴

جو پدپد واری هی حرف زنده

جیکا کله بخارده

زبان مهم ترین کلید دانش, فرهنگ, عقیده و اخلاق است و اصلاح آن سرچشمه همه اصلاحات فردی و اجتماعی می باشد، از آن رو انحراف زبان نیز سبب انواع انحرافات خواهد بود.


زبان ترجمان دل و نماینده عقل و کلید شخصیت و مهم ترین دریچه روح است. آن چه بر صفحه روح انسان نقش می بندد؛ قبل از هر چیز بر صفحه زبان و در لابلای گفته های او ظاهر می شود. زبان در عین اینکه یکی از شگفت انگیزترین آفریده های پروردگار و از بزرگترین نعمت های او است ، می تواند بسیار خطرناک و سرچشمه گناهان بی شماری باشدوخرمن سعادت انسان را به آتش بکشد.

تا مرد سخن نگفته باشد/ عیب و هنرش نهفته باشد

بله سخن گویی لازم است و اما به جایش و مناسب حال و نیازش باید سخن گفت . گفتن خوب است و زبان بزرگترین ابزار انسان برای رشد و روابط با دیگران است, ولی در عین حال آفات فراوانی نیز دارد. برای پرهیز از آفات زبان، بهترین روش ؛خودداری از پرگویی و ترک گفتارهای پوچ و عبث است. بنابر این توصیه می شود که به طور عادی از نعمت بزرگ زبان استفاده کنید، ولی از حرف‏های نادرست و وقت تلف ‏کن بپرهیزید.

نعمت زبان و بیان از ویژگی های خاصی برخوردار است از این نکته نیز نباید غفلت کرد که زبان دارای دو بعد مثبت و منفی است و نمی توان گفت چون زبان نعمت عظمای الهی است پس باید هر چه بیشتر آن را به کار انداخت و بدون حساب هر سخنی را بر زبان آورد، بلکه باید در موارد ضروری و مفید از آن بهره برداری کرد.
به هر حال انسان عاقل و دوراندیش اول فکر می کند آن گاه سخن می گوید.

حضرت علی (ع) می فرماید:

“زبان عاقل در پشت قلب او جای دارد و قلب احمق پشت زبان اوست”؛ یعنی انسان عاقل زبان خود را پیش از مشورت کردن و اندیشیدن به سخن نمی گشاید، ولی احمق قبل از این که فکر و اندیشه کند سخن می گوید.
بنابراین زبان عاقل دنباله رو قلب اوست، ولی قلب احمق از زبانش پیروی می کند. مومن و آگاه هر گاه بخواهد سخنی بگوید نخست می اندیشد اگر نیک بود بازگو می کند و اگر زشت و ناپسند بود از بازگوکردن آن خودداری می کند. اما شخص دورو و منافق آن چه بر زبانش جاری می شود می گوید و نمی اندیشد که کدام سخن به سود او، و کدام به زیانش تمام می شود.

رسول خدا (ص) می فرمایند:

ایمان هیچ بنده ای درست نمی شود مگر این که قلبش درست شود و قلبش درست نمی شود و تا آن که زبان او راست و مستقیم شود.

در برخی از روایات آمده که سکوت و خاموشی از سخن گفتن بهتر است بسیارند کسانی که از سخن گفتن نادم و پشیمان اند اما به خاطر سکوت هیچ گاه اظهار ندامت نمی کنند. رسول خدا (ص) فرمود: کسی که می خواهد سالم بماند باید سکوت کند. (محجه البیضاء ج ۵ ص ۱۹۳).
باید متذکر شد که هدف اصلی از احادیث سکوت این نیست که انسان باید همیشه و در همه حال دهان فرو بسته و زبان به سخن نگشاید و حتی در مقام احقاق حق خود و دیگران سکوت اختیار کند و به دفاع از خود برنخیزد بلکه هدف و مقصود جلوگیری از هرزه گویی کلام است و اگر در برابر ظلم و ستم سکوت کنیم، امر به معروف و نهی از منکر که از اهم واجبات می باشد به خطر می افتد.
در پایان باید گفت نعمت بیان با تمام ارزش و اهمیتی که دارد دارای دو بعد مثبت و منفی است و زبان یکی از اعضای اساسی انسان است که با آن افکار و نیت های درونی و نیز احتیاجات خود را به دیگران انتقال می دهیم و بدین وسیله به تبادل اندیشه و فکر و رفع نیازهای خود و دیگران می پردازیم و زبان وسیله ای است که با آن می توان بهشت را برای خود خرید و یا جهنم را نصیب خود کرد. پرهیزگاران زبان خود را کنترل و منطق و شیوه سخن گفتن خویش را با گناه آلوده نمی سازند.

چند قانون ساده را باید هنگام صحبت کردن به خاطر داشته باشید. این یک دستور راهنمای پایه برای جلوگیری از پرحرفی است. به یاد داشته باشید که اگر هر یک از موارد زیر اتفاق افتاد صحبتتان را متوقف کنید: 

اگر کسی توجه نمی‌کند یا با هم صحبت می‌کنند .

اگر چیزی که تعریف می‌کنید طولانی است و هیچ‌کسی از شما نخواسته که آن را بشنود .

اگر درباره رؤیاها یا کار خود صحبت می‌کنید .

اگر فرد به نظر بی‌علاقه و بی‌حوصله می‌رسد .

اگر فرد به تلفن، تبلت یا کامپیوترش نگاه می‌کند .

اگر فرد در حال کار است.

اگر خیلی تند تند صحبت می‌کنید .

اگر فقط خودتان به حرفتان می‌خندید .

۳۲۳۳

 در مورد مثل

«جوپدپد jopedped» یا «بَدبَده» که به فارسی «بلدرچین»هم گفته می شود به گروه بزرگی شامل چندین سرده از پرندگان کوچک از راسته ماکیان‌سانان گفته می‌شود.بلدرچین‌ها جثهٔ کوچک و خپلی دارند و زندگی بر روی زمین را ترجیح می‌دهند. از دانه‌ها و نیز حشرات و دیگر جنبندگان کوچک تغذیه می‌کنند. بر روی زمین لانه می‌سازند و بر پروازهای کوتاه و سریع قادرند.

در فارسی نیز آن را «بَدبَده» نامیده‌اند چرا که بر پایه افسانه‌ای ایرانی این پرنده به‌ناحق دانه‌ای گندم از مال کودک صغیری خورد، و سپس از این کارِ بد خود پشیمان شده، دائماً تکرار می‌کند که «بَد بَده» = کار بَدْ بد است. در واقع صدای آوازش به تکرار واژهٔ بَدبَد می‌ماند که همین صوت سرچشمهٔ پدید آمدن داستان افسانه‌وار فوق گردید.

این پرنده در جوجار و گندم زار سنه کوه فراوان است و اگر به آواز درآید به این سادگی صدایش بند نمی آید و یکسره آواز می خواند و ماشاءالله صدای قوی هم دارد و برای همین به آدم پر حرف در سنه کوه گفته می شود که مثل این پرنده یکسره حرف می زند و همین طور پرنده گنجشک هم که به محلی «جیکا» گفته می شود هم معمولا بخصوص در بهار جیک جیک زیاد می کند و «جیکا کله خوردن»کنایه از پر حرفی است و …

ق۰۲۷

البته حرفی که به حق باشد و در آن آموزش و یادگیری باشد مورد پسند اهالی است ولی آنچه مورد مذمت و اکراه آنان است حرفهای بی خاصیت تکراری و غیبت است و …

متاسفانه این صفت رذیله در بین خانمها بسیار زیاد شیوع دارد و بخش عمده حرفهایشان هم یا غیبت است و یا تهمت و در واقع دنیایی از بگومگو در درونش نهفته است و …

باشد تا همه ما با الگو قرار دادن حق و حقیقت و رعایت اصول سخن گویی مراعات اعتدال در سخن را داشته باشیم و البته در عوض کم حرفی که موجب تضییع حقی شود و یا خدای نکرده منجر به صفت رذیله مول بودن و مشابه آن شود را هم مدنظر داشته باشیم و …

موفق باشید

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام محمد
    دیروز چند بار کوشیدم سایتت در قم باز نمی شد.
    این پستت را صبح با ولع خواندم و جالب بود برام زیاد.پس خرافاتی هم هستی؟ بلدرچین مال صغیر را خورد و بقیه ی قضایا…. !!!!!!!!!!!؟؟
    سنه کوهی ها پس خوب متفکرند چون به قول مونتسکیو آب و هوای کوهستانی را می خورند!

  2. سلام آقا ابراهیم
    بله تهران هاست چند روز وضعیت خوبی نداشت و پشتیبای نمی کرد
    سپاس از وقتی که می گذاری و نظر لطف می کنی .اما خرافاتی نیستیم
    جای شما خالی

  3. سلام اقای عبدی
    جالب بود اسم بلدرچین واسم,,,وانقد پارگراف زبان وقلب وقلب وزبانو خوندم متوجه شدم چی به چیه,,در مورد خانومابگم اونای که اهل زیاد حرف زدن هستن غیبت میکنن که مخصوص خانوما نیست مردای هستن که این خصلت زنان را به ارث بردن,,,

  4. سلام فامیل عزیز
    خدارو شکر که مورد توجه شما قرار گرفت
    مطلب قابل توجهی است اگر همه ما رعایت کنیم
    بله متاسفانه مردهایی زن صفت زیاد شدند
    با نهایت تشکر و سپاس از شما

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads