فرهنگ واژه ها و اصطلاحات در سنه کوه (۵)

 ۱۷۸۲۲۳۷۲۱۷۲۴

بی دله bi deleh

بکار گیری برخی واژه ها و اصطلاحات توسط مردمان قدیم به مناسبت و موقعیت مختلف، پیام و مغز گفتار آنان را به شنونده منتقل می کرد و یا با کوچکترین عبارتی به طرف وضعیت را گزارش می کرد و خبر از سرّ درون می داد .

به کسی که راز دار نباشد و ازین نظر قابل اعتماد و اطمینان نباشد به نظر شما چه باید گفت ؟

اصولا راز چیست ؟ و چرا تاکید می شود که مخفی بماند ؟

i6x

«بی دله» و یا عبارت «ونه دله هیچی ایس نکانده » کنایه و تکیه ای است بر رازدار نبودن طرف مورد اشاره و اما راز چیست ؟

سرّ ، راز و همچنین محرمانگی همه یک معنی می دهند و در موقعیت و جمله بندی مناسب بکار می روند .محرمانگی به مخفی نگه داشتن اطلاعات از اشخاص یا گروه‌های خاص -در عین بازگویی و به اشتراک‌گذاری آن با اشخاصی دیگر- گفته می‌شود. آنچه مخفی نگاه داشته می‌شود راز خوانده می‌شود.

محرمانگی -بسته به ماهیت یا محتوای راز، اشخاص یا گروه‌های رازدار و نیز انگیزهٔ محرمانگی- معانی و کاربردهای مختلفی دارد. محرمانگی از سوی دولت‌مردان غالباً به دلیل دامن زدن به سوءمدیریت تقبیح شده است، حال اینکه افشاسازی بی‌مورد اطلاعات شخصی ممکن است با رعایت حریم خصوصی یا رازداری در تعارض باشد. محرمانگی نقطه مقابل شفافیت اجتماعی‌است.

راز یعنی مطلبی که فقط به شما گفته شده و حتی ممکن است در آن تاکید شده باشد که به دیگران بازگو نفرمایید. گاهی هم در راز بودنِ یک مطلب، لازم نیست که تاکید شود به دیگری بازگو نکن، همین که عیب یا مسائل شخصی که غالبا مردم راضی نیستند بیان شود، جزء راز حساب می شود.

امام صادق علیه السلام فرمودند: شیعیان ما را در سه مورد بیازمایید: به هنگام فرا رسیدن وقت نمازها ببینید مراقبت ایشان چگونه است و در باره رازها بنگرید چگونه راز دارى مى‏کنند و راز ما را از دشمنان پوشیده می ‏دارند و در باره اموال خود چگونه با برادران دینى خود در آن مواسات می ‏کنند.

رازدارى از خصلت‌هاى الهى، جزو اوصاف مؤمنین کامل، نشانه کمال عقل و به‌عنوان منبع خیرات شناخته شده است. انسان رازدار، وفادار و امین است و با حفظ اسرار، موقعیت خود را حفظ کرده و آبرو و ناموس دیگران را نیز محترم مى‌شمارد.

 نقش رازدارى در زندگى چنان حیاتى است که امام صادق علیه السلام آن را همچون خونى که در رگ‌هاى انسان جریان دارد دانسته، مى‌فرماید:
«سِرُّکَ مِنْ دَمِکَ فَلا یَجْرِیَنَّ مِنْ غَیْرِ اوْداجِکَ» راز تو، بخشى از خون تو است، پس نباید در غیر رگ‌هایت جارى شود.
  از این حدیث شریف استفاده مى‌شود، همان‌طور که جریان طبیعى خون در بدن باعث ادامه حیات است و چنانچه به جاى جریان یافتن در رگ‌ها، به بیرون راه یابد، منجر به مرگ مى‌شود، اسرار انسان نیز اگر از دل خارج شود و در مجراى غیرطبیعى قرار گیرد، زندگى عادى انسان را دچار تزلزل ساخته، آبروى او را در معرض خطر جدى قرار مى‌دهد.
  به همان اندازه که رازدارى در اسلام مورد تأکید و سفارش قرار گرفته، افشاى راز، سخت نکوهش‌شده، زیرا پیامدهاى بسیار نامطلوبى براى انسان به‌دنبال خواهد داشت، تا جایى‌که در روایات از آن به‌عنوان خیانت یاد شده‌است؛ چنان‌که امیر مؤمنان على علیه السلام مى‌فرمود: «وَ لا تُذِعْ سِرّاً اودِعْتَهُ، فَانَّ الْاذاعَهَ خِیانَهٌ» رازى را که به تو سپرده مى‌شود، فاش مساز، که فاش ساختن رازها خیانت است.

در پاره‌اى از روایات نیز فاش ساختن اسرار، شرکت در قتل پیامبران الهى شمرده شده است و از آنها استفاده مى‌شود که افشاى راز چه‌بسا منجرّ به قتل افراد بى‌گناه مى‌شود و انسان را در قتل آنها شریک مى‌سازد و عواقب چنین کارى انسان را در آتش دوزخ گرفتار خواهد ساخت.

یکى از صفات خداوند، رازدارى و پرده‌پوشى است (ستار العیوب). او که علم بى‌کرانش، همه جهان و جهانیان را فرامى‌گیرد، به اسرار نهان همه آگاه است و مَحرم اسرار آفریدگان خود است. اسرارى که اگر فاش گردد، گاه نظام زندگى به هم مى‌خورد. انسان که جانشین و نشانه‌ خداوند است، باید همانند او رازدار و پرده‌پوش باشد.

۲۸۶

سعدی علیه الرحمه هم سخنان بسیار نغزی در این مورد دارد که توجه فرمایید :

خامشی به که ضمیر دل خویش
با کسی گفتن و گفتن که مگوی
ای سلیم آب ز سرچشمه ببند
که چو پر شد نتوان بستن جوی

*****
سخنی در نهان نباید گفت
که بر انجمن نشاید گفت

******
هر آن سری که داری با دوست در میان منه
چه دانی که وقتی دشمن گردد
و هر گزندی که توانی به دشمن مرسان
باشد که وقتی دوست شود.
********
رازی که نهان خواهی با کس در میان منه
و گر چه دوست مخلص باشد
که مر آن دوست را نیز دوستان مخلص باشد همچنین مسلسل.

بله با عنایت این مطالب گفته شده در بین مردمان عهد قدیم برای معرفی شخصی که دهن لق بود و هر حرفی را هر جایی بی مناسبت بکار می برد در سنه کوه می گویند فلانی «بی دله » هست و چیزی در درون او ایست نمی کند و همه جا بیان می کند . این بی دله صفت رذیله ای است که گاهی با کلمات و عبارات دیگری ترکیب می شد و معانی بلندتر و ملموس تری می یافت مثل «گت کال آغوز بی دله » مثل گردوی بزرگ پوک بی مغز هست و …

۶۳۹I

DSCF0513

برخی افراد مثل این سگ شیر (فرفیون) هستند که تا دست به اینا بزنی نرم و لطیف به نظر می رسند ولی وقتی به دورن آنان می رسی می بینی شیره چسبناک بسیار سمی می دهند که قابل تحمل نیست و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس
    خیلی خوب آوردی راز خون در رگ
    نیز همه ی روایات عالی.
    خصوصا زیر نویس عکس سگ شیر خیلی پیام دار بود
    ممنونم و بهره گرفتم

  2. سلام اخوی
    قربون مرام و معرفت شما
    الطافتان مزید باد

  3. سلام مهندس

    حذف کردن نظر و مطلب چه معنی داره جز بی احترامی و …………………………….

  4. سلام جناب
    از آنجاییکه نوشتن مطلب و نظر اگر ایجاد مسئولیت کند و طرف نویسنده بر مدیر وبلاگ یا وب سایت ناشناخته باشد بر عهده مدیر خواهد بود و نوشتار حضرتعالی هر چند با اغماض بنده و استقبال منتشر شده بود اما با اعتراض و سوء برداشت برخی که ناشی از کنایه واضح بیان داشتند و چون نویسنده بر ما مکشوف نیست فلذا ترجیح دادیم خود را از بیان آن مبرا کنیم و بهتر آن دیدیم تا زمان شناخت حضرتعالی مشابه بسیار از مدیران آن مطلب را محذوف نگهداریم .
    بدیهی است در صورت شناخت و رفع چنین بار مسئولیتی اعم از قانونی و عرفی حتما نسبت به انتشار مبادرت خواهیم نمود.
    پس لطفا نام و مشخصات یا تلفن تماس را اطلاع دهید .

  5. سلام مهندس

    ((اما با اعتراض و سوء برداشت برخی که ناشی از کنایه)) واضح تر بگید؟

    در متنی که نوشته شد جسارت یا اهانتی به شما شده که این طور برخورد کرده اید؟

  6. سلام مجدد
    یکی ازروشهای نامناسب در بین همولایتی هایم متاسفانه باب شده و هنوز زیاد تغییر نکرده و امیدوارم در آینده تغییر کند عدم نظردهی قابل پخش است و بیشتر نظراتشان را تلفنی و حضوری و یا از طریق وابستگانم به من منتقل می کنند .
    یکی ازین موارد برداشت از مطالب شما بود که مراجعات زیادی را بر انگیخت و همه دنبال نویسنده و علت چنین مطالبی بودند این بود که ترجیح دادم مسئولیت نوشتار شما را بعهده نگیرم چون نمی شناسمت همین و …
    موفق باشید

  7. سلام مهندس

    مطلبی که نوشتم به درخواست شما بوده بنده هیچ تمایلی به نوشتن آن نداشتم

    ((لطف کنید مطلب بدهید **بنام شما منتشر کنیم** یا خود زحمت وبلاگ داری متحمل فرمایید به گمانم به حقیقت نزدیکتر شویم تا کنار گود در کمین برجسته کردن نقاط ضعف دیگران باشیم))

    حال چطور شده به این نتیجه رسیدید که حذف……………………………..

  8. سلام جناب
    بله بازم این خواسته را تکرار می کنم اما چه خوبه اولا حداقل خودم شما رو بسناسم
    در ثانی نوشتار به گونه ای نباشد که دو پهلو و کنایه واضح داشته باشد و ایجاد مسئولیت برای ما کند
    فلذا ازین وضعیت بوجود آمده از شما عذر می خواهیم
    امیدواریم مطالبی قابل پخش و بدون ایجاد سوءظن تدارک دیده تا بنام شما منتشر نماییم
    الطافتان مزید و ایام به کام

  9. سلام مهندس

    در مورد دهن بینی مطلبی بنویسم منتشر میشه یا باز به خاطر ناشناس بودنم قابل انتشار نیست؟

  10. سلام جناب
    اگر مطلبی با مشخصات و مختصات بی طرفانه باشد و کنایه و طعنه واضح نداشته و کلی نوشته شود قطعا منتشر خواهد شد و از زحمات شما تشکر و سپاس
    اتفاقا دهن بینی هم از آن صفات رذیله ای است که در نظرگاه ما هم از آن غفلت نداریم و موجب امتنان خواهد بود که با مطالب قابل انتشار به ما کمک فرمایید همین طور اگر معادل بومی محلی انرا بکار ببرید هم بیشتر سپاس خواهیم گفت
    منتظر مطلب شما می مانیم

  11. سلام مهندس: قشنگ باهیر آغوز بی دله یا ونه دله حرفی ایست نکنده راز دار نیه پس با چنین کسی مشورت نکن که خطر ناک هسه سالم باشید یا حق

  12. سلام
    چه با صفا و با احساس

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads