فرهنگ واژه ها و اصطلاحات در سنه کوه (۴)

sokhanchini

گوز خور چی

برخی واژه ها و اصطلاحات در ظاهر بد به نظر می رسند ولی در باطن فریادی رسا از دردی نهان است و یک دنیا خبر و حرف و بیان در نهاد خود نهفته دارند که با یک یا دو کلمه ترکیبی گوینده مقصود خود را به شنونده اعلان و بیان می کند .

از جمله این نوع عبارات و واژه ها ترکیب پر کاربرد و رایج در بین اهالی سنه کوه است با نام «گوز خور چی gooz khaver chi» که معادل «سخن چینی »، «نمامی» و « دو بهم زنی » است که قصد داریم در ادامه به تشریح ، توضیح و زمان کاربرد آنها بپردازیم .

پس لطفا با ما همراه باشید:

b3

با دقت در واژه «گوز خور چی» و برگردان به فارسی آنرا باید فریادی رسا و دردمندانه از صفت رذیله خبرچینی دانست .

خبر چینی و نمامی از صفات بسیار رذیله بلکه رذل ترین افعال قبیحه، و شنیع ترین همه است. و صاحب این صفت، از جمله اراذل ناس و خبیث النفس است.

یکی از آفات زبان که از رذایل اخلاقی به شمار می رود و انسان را از راه خدا دور می سازد نمّامی و سخن چینی است.

قرآن مجید در نکوهش سخن چینی می فرماید: «وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَهٍ لُمَزَهٍ»؛ وای بر هر عیب جوی سخن چین. (سوره همزه، ۱)

در مورد دیگر می فرماید: «هَمّازٍ مَشّاءٍ بِنَمیمٍ»؛ از کسانی که بسیار عیب جو و سخن چین هستند پیروی مکن. (سوره قلم، ۱۱)

و در آیه دیگر می فرماید: «عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِکَ زَنیمٍ»؛ سخن چین کینه توز و پرخور و خشن و بدنام است. (سوره قلم، ۱۳)

قرآن مجید از سخن چین به عنوان« زنیم »یعنی کسی که اصل و نسب روشنی ندارد نام می برد و این دلیل بر عظمت این گناه است.

راغب اصفهانی می گوید: زنیم به کسی گفته می شود که به طایفه ای منسوب شده ولی در واقع از آن ها نیست. (سپس می گوید:) ریشه این لغت از زنمه به معنی زائده و آویزه گوش و حلق گوسفند گرفته شده است. گویی شخص سخن چین در میان قوم خود مثل یک موجود زیادی و وصله ناهمرنگی است که بدون دلیل به آن ها منتسب شده و گویی مانند کسی است که اصل و نسب روشن و درستی ندارد.

مرحوم فیض کاشانی نیز در محجّه البیضاء از عبدالله بن مبارک نقل می کند: زنیم کسی است که از زنا متولد شده و همه چیز را در همه جا بازگو می کند. سپس می گوید: عبدالله بن مبارک این تفسیر را از آیه شریفه «عُتُلٍّ بَعْدَ ذ لِکَ زَنیمٍ» (سوره قلم:۱۳) برداشت کرده است.

در روایات اسلامی نیز در مذمّت سخن چینی تأکید زیادی شده است که برخی از آن ها از نظرتان می گذرد.

الف) نمّام شریرترین افراد است؛رسول خدا (ص)فرمود:دشمن ترین شما نزد خدا کسانی هستند که برای سخن چینی بین دوستان کوشش می کنند و جمعیت های متشکّل را پراکنده می سازند و کارشان تفرقه افکنی میان انجمن ها و عیب جویی از پاکان و نیکان است. (مستدرک الوسائل، ج۹، ص۱۵۰) .

ب) سخن چینی و عذاب قبر؛امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند:عذاب قبر به خاطر سخن چینی است.

ج) سخن چین وارد بهشت نمی شود؛

امام صادق علیه السلام فرمود:چهار کس از رفتن به بهشت محرومند:

  1. کاهن
  2. منافق
  3. دائم الخمر آن که به خوردن شراب معتاد است.
  4. سخن چین. (وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۳۰۹).

د) نمّام از رحمت خدا دور است.

در مجموع سخن چینی چه از نظر فردی و چه از نظر اجتماعی آثار و عواقب بدی دارد. از نظر فردی روح و روان و دل انسان را تاریک کرده و شخصیت او را از بین می برد، و از نظر اجتماعی موجب دودستگی و جنگ و جدال در جامعه مسلمین می گردد و محبّتها را به بغض و کینه تبدیل می کند با این که کیان و عظمت مسلمین وابسته به محبت و همبستگی میان آنان است.
عالَمی را یک سخن ویران کند / روبهان مرده را شیران کند

و این الفت تا آن جا مهم است که خداوند آن را یکی از نعمت های بزرگ خود می داند و مردم را متذکّر می کند که آن را از یاد نبرند.

نمّامی از غیبت بدتر است، چرا که در باره غیبت گفته اند غیبت از زنا بدتر است ولی در مورد نمّامی آمده که نمّام مانند ولد زنا است و این بیان کننده عظمت این گناه می باشد.

داستان-سزای-سخن-چینی

انگیزه های نمّامی

اکنون این سؤال مطرح می شود که چه انگیزه ای سبب می گردد که انسان مرتکب این گناه بزرگ شود؟ در پاسخ این سؤال می توان گفت که یکی از چند عامل زیر باعث ارتکاب سخن چینی می شود:

  1. انسان به کسی که مطلبی از او نقل می کند نظر سوء داشته و درصدد بدنام کردن وی باشد.
  2. بخواهد به وسیله نمّامی نسبت به کسی که نزد او سعایت(سخن چینى و بدگویی) می کند اظهار دوستی و محبّت نماید.
  3. تفریح و سرگرمی.
  4. هرزه گویی و مجلس آرایی و همنشـینی با اهل باطل.
  5. تفرقه افکنی و ایجاد تشویش و اضطراب در اذهان مردم.

چه باید کرد؟

بی تردید، به هر عنوانی که انسان مبتلا به سعایت و سخن چینی شود مرتکب گناه و معصیت بزرگی شده است که در روز قیامت گرفتار عذاب الهی خواهد شد. به این جهت باید مواظبت کرد که مبادا عمر انسان، این سرمایه گرانبهای الهی، بیهوده تلف شود و زندگی با آلودگی به پایان رسد و سر انجام جز خسران و زیان چیز دیگری عاید انسان نگردد.

انسان باید در دنیا به حساب خود برسد تا در آخرت مفتضح و رسوا نگردد. از این رو لازم است که مواظب زبان خود باشد و آن را کنترل کند و بیهوده سخن نگوید و در همین دنیا به حساب اعمال خود برسد تا در روز محشر سرافکنده و شرمسار نباشد. و چه خوب سروده است حکیم ملا احمد نراقی:
می برندت سوی میدان جزا / تا در آنجا بنگری سوء القضا

وه چه میدان محفل پیغمبران/  انبیا و اولیا حاضر در آن

آه از آن رسوایی و درماندگی / آه از آن بی باکی و شرمندگی

پیش از آن کان جا رسی هشیار/ وای با هزاران سوز و ماتم شو یار

گر بگرید عالمی در ماتمت/ ای رفیق مهربان باشد کمت

رفته از عمر تو پنجه بلکه بیش/  از هزار افزون تو را منزل به پیش

روز رفت و آفتابت زرد شد / و ان نفسهایت همه دم سرد شد

کی روی ره چون کنی ای نیک خو / فکری ار داری تو با من هم بگو

وقت تنگ و راه صعب و ناقه لنگ / کوه و دشت از تیغ دشمن پرشرنگ

از قدم زین پس نیاید ره بسر / چاره ای کن تا برآری بال و پر

فرصت پرواز کردن هم گذشت/  این زمان ایام طیّ الارض گشت

اگر او را مجبور یا توصیه کنند که مطلبی را به فلانی برسان؛در این موقع قبول نکند و بگوید که این کار نمامی و حرام است و آن شخص را به گذشت، اغماض و آشتی تشویق کند که در این نزاع، جز تشویش افکار، آشفتگی ذهن، آبروریزی و مشکلات دیگر، چیز دیگری عاید انسان نمی شود که کینه و دشمنی مانند دانه گیاهی مضری است که از آن میوه تلخ و بد مزه می رُوید بر عکس بخشش و گذشت مانند دانه گیاهی است که از آن میوه شیرین و خوش مزه می رُوید. نستغفر الله و نعوذ بالله من شرور لساننا.

سعدی علیه الرحمه هم عالی به سخن چینی و خبر رسانی تاخته با این اشعار نغزش که :

میان دو کس جنگ چون آتش است / سخن چین بد بخت هیزم کش است

کنند این و آن خوش دگر باره دل / وی اندر میان کور بخت و خجل

میان دو تن آتش افروختن/ نه عقل است وخود در میان سوختن

۰jbqri

بدین دلیل است که قدمای ما در سنه کوه بدترین عبارت ممکن را برای افراد «سخن چین»، «خبر بر»، «خبر یار »«دو بهم زن» با این عبارت « گوز خورچی» که در واقع در تحت لفظی یعنی کسی که صدای باد معده و روده کسی را شنید و متوجه شد را داد می زد و به همه خبر می داد که “کارد کارد دسته بلند موزی های فلانی بگوزیه !” این افراد منفورترین و بدترین نوع افراد جامعه هرچند به قصد شوخی و مزاح بیان می شد، بودند و بدین خاطر جایگاه انسان خبرچین هم هم رده اوست و …

سخن چینی

سخن چین گوز خور چی بد بخت تر ازینایی است که تاکنون بیان داشتیم و آن سلب اعتماد از اوست و همیشه تشویش و دلهره در دل همراه دارد و دایم در حال دروغگویی و قسم خواری و رو به رو کشی است و با هزینه تلفن امروزی هزینه بی خودی هم زیاد می دهد و …

خدا همه ناآگاهان گمراه را به راه راست و صداقت رهنمون فرماید و …

و ما را هم از شر چنین انسانهای نادانی در امان دارد .

آمین یا رب العالمین

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس
    نوشتی از: گوز خور چی
    هم خندیدم از این لفظ
    هم رفتی روی هُمزه و لُمزه ی قرآنی درس گرفتم
    شعر سعدی هیزم کش هم جالب بود
    در مجموع خیلی آموزنده ی می نویسی

  2. سلام جناب
    البته واقعا خنده دار هم هست و ازین خنده دارتر در اینده خواهیم نوشت ولی در عین خنده داری دردی سخت را هم نشان می دهد ازین عمل زشت و ناپسند
    بله قرآن عالی مضامینی در این موارد دارد و چه وعده عذاب سختی هم …
    نظر لطف شماست امیدوارم مفید واقع گردد اول خودمان و بعد دیگران
    سپاس بیکران از شما

  3. سلام مهندس:

    زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نیست
    در حقّ ما هر چه گوید جای هیچ اکراه نیست
    در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست
    بر صراط مستقیم ای دل کسی گمراه نیست
    (۱) زاهد ظاهربین و قشری که حکم به ظاهر می‌کند از شیوه و طرزتفکر باطنی ما آگاهی ندارد و درباره ما هر نظریه‌یی بدهد هیچ‌گونه نارضایتی و اکراه در ما ایجاد نمی‌کند و بدان بی‌اعتناییم.
    (۲) برای پوینده راه عرفان وطریقت هرپیش‌آمدی که بکند در خیر وصلاح اوست (زیرا) آنکه به راه راست می‌رود هرگز گمراه نمی‌شود.

    ای کاش ای کاش ای کاش ………….
    بهتره اول مزه مزه بشه بعدش نوشته بشه ؟

  4. سلام
    جناب تلنگر
    چند بار متن شما را خواندم و برداشت و نتیجه شما برایم حاصل نشد اگر ممکن است واضحتر بیان فرمایید تا همه فهم باشد
    در ثانی این شعار صرف است ” آنکه به راه راست می‌رود هرگز گمراه نمی‌شود”!!؟؟ در حالی که در عمل با وسوسه شیطان اتفاق دیگری می افتد و ۷۰ سال عبادت و زهد به غرور و بی تقوایی و حق کشی زایل گردد و …
    ای کاش چی متوجه نشدم !
    چی اول مزه مزه بشه مگه اینگونه خصایص قابل مزه مزه کردنه؟!
    شما بی زحمت مزه مزه بفرمایید و لطف کنید مطلب بدهید بنام شما منتشر کنیم یا خود زحمت وبلاگ داری متحمل فرمایید به گمانم به حقیقت نزدیکتر شویم تا کنار گود در کمین برجسته کردن نقاط ضعف دیگران باشیم
    البته انتقاد و نکته گویی نعمت بزرگی است چرا که نص صریح احادیث است المومن مرآت المومن و …
    به امید موفقیت بیشتر
    سپاس از همراهی و نظر دهی شما

  5. سلام اقای عبدی بهتر نبود به جای گوز خور چی کلمه دیگه ای به کار میبردین جای تعجبه اینجا این کلمه رو به کار ببرین گوز خور چی ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

  6. سلام آقا مهران یا الله
    این فرهنگ نویسی کلمات و واژه های مصطلح و رایج در بین محل را می نویسم و شرحش میدم نه دلخواه و من در آوردی ؟!!
    داداش من اگر اینو نمی نوشتم شما بگو چی رو می نوشتم ؟!!!
    این کلمات ظاهر بدی دارند چون نوع کار طرف هم بده جان قدیما فکرشون خیلی بیشتر از ماها کار می کرد خیلی خیلی
    بازم به دیدن ما بیا و نظرات و پیشنهادات اصلاحی بده در خدمتیم
    هنوز کو خیلی کلمات و واژه ها مونده تا تشریح و توضیح دهیم و خنده دار و هم دردمندانه

  7. مهندس این مطلب را پاک
    إصلاحاتی شما به کار می برید به کل أهالی محل نسبت ندهید

  8. اولا سلام بر شما جواد
    حقیقتا یکی از کاملترین و بهترین مطالبی که توانستم در این سلسله نوشتار داشته باشم همین مطلب هست و این پست کاملترین و به حقیقت نزدیک ترین آنهاست هرچند تلاش نمودم که پرکار کاربردها رو مدنظر داشته باشم و …
    صفات رذیله از دیدگاه قرآنی هم بسیار ناپسند و ناشایست است و منم قبول دارم اما اینکه شخصی مدعی شود چنین چیزی در محل کاربرد ندارد اصلا صحیح نیست اتفاقا خیلی هم از قدیم کاربرد داشته و دارد آنهم در بین کل محلی ها نه تنها در بین اهالی محل ما در روستاهای دیگر هم کاربرد دارد مگر اینکه چشمان خود را بر حسب حب و بغض شخصی بر واقعیتها ببندیم که آنگاه حرفی نیست !!!
    آقا جواد که نمی دانم کدام یک هستید هرچند تفاوتی ندارد که باشید اما یقین بدانید اگر با شیوه دلخواه غیر واقع بخواهیم مطلب بنویسیم آنگاه اعتماد اولین چیزی است که از بین می رود و …
    در آینده منتظر نوشتاری دیگری از همین جنس و گفتار باشید با عبارت « پس pes » که امیدوارم نظر مشورتی رو ارسال فرمایید .

  9. سلام.میشه چهار تا مطلب اموزنده و خوب بزارین که همه استفاده کنن .مثلا شما مهندس مملکت هستین اینا چیه که میزارین بابا اینترنت ی چیز جهانیه پس آبرو خودتو با سنه کوهیارو نبر زشته منکه این مطلبو خوندم کسرم شد ،یکم مراعات کن

  10. سلام بر khkhkhkh که نشون میده تا حدی با اصول ما آشنایی و با سلام شروع کردی تا جواب هم بشنوی پس سلامت باشی
    بله از نظر بنده چنین مطالبی که تاکنون نوشتم و ارسال داشتم بسیار بسیار مفید و آموزنده هستند و اگر جنابعالی اینارو آموزنده نمی دانی بفرما چی اموزنده هست؟! تا ما هم بخوانیم ! پس حالا که به هر دلیلی توان نوشتن نداری ، خاموش باش تا ما کار خودمان را بکنیم لطفا …
    بله البته که مهندس درس خوانده هستم و با کلی تجربه؛ دوست دارم دانسته ها و تجربیاتم را به اشتراک بزارم تا همه استفاده کنند و برای همین روزانه هزاران بازدید داره مطالبم و این برایم مغتنم و امیدوارکننده هست و البته از سراسر دنیا هم خوشبختانه مراجعه داره و که منم دست تک تک آنان را به گرمی فشرده و سپاس می گویم و …
    شما بفرما آبروی شما و بقیه چیه ؟و در چه حدیه؟ که بنده با ننوشتن و یا نوشتن مطلبی و تمثیلی برده نشده ؟!!مگر اسم تو یا کسی رو بردم که چنین صفتی داره که به گوشه قبایت و دامنت بر می خوره ؟؟!!!بفرما جنابعالی که از نوشتن اسمت به هر دلیلی ابا و ترس داری از کجا بدانم که چقدر قدر و منزلت داری تا رعایتش کنم !!!!!؟؟؟؟
    البته که باید چنین مطلبی زشت باشد مگر قرار است چنین صفات رذیله و دور از انسانیت زشتم نباشه ؟؟!!!
    از چی کسرت شد جناب …در کجای این جامعه جایگاه داری ؟؟من از کجا بدانم ؟؟!!شما اسمت را بفرما تا مراعات شان والای حضرت مستطاب را بنماییم …
    چشم مراعات می کنیم ولی باید بدونی یا مرد باش و بیا مطلب درست حسابی مد نظرت را با نوشتن و وبلاگ و دیگر رسانه به اطلاع ما برسان و یا توانش را نداری حرف زور هم نزن بی زحمت که عرض خود می بری و زحمت ما میداری !!!
    خوش باشی عزت زیاد

  11. جمع کم این حرفهای چدت رو ویگه دری ش…..

  12. جناب ناشناس که چند مورد مطالب غیر قابل انتشار داری می فرستی !!!
    آقایی که به گمانم حداقل جرات و مردانگی نداری که اسمت را بیاوری!!! اما دقیقا خصوصیت خود را در این مطلب این پست دیدی!! نمی خواد از بنده و دیگران بترسی برو از خدا بترس و خصوصیت خودتو تغییر بده !!!
    دهن هفت پرده دارد که مثل اینکه باید مراعات کرد و نمی خواد مزخرفات امثال تو رو مد نظر قرار دهم مردش هستی با نام بیا حرفت را بزن چرا مثل ارمنجی و لاک پشتی از داخل لاک یاوه سرایی می کنی ؟؟؟!!!
    دفعه آخری است که بهت جواب میدم چرا که آدم ترسو لیاقت جواب هم نداره !!
    با نام کامل بیا باهم صحبت و گفتگو کنیم تا تفاهم کنیم و …
    بنده همیشه گفتم در خدمت همه همولایتی های فهیم و با فرهنگ و عزت بوده و هستم و امثال تو عددی نیستید در برابر خیل عظیم بزرگان محل مگر تغییر روش بدی
    عزت زیاد

  13. اقای مثلا مهندس اخه کی میاد در مورد زادگاهش بد تعریف کنه ؟؟ گوز گوز میکنی؟ چی توی این گوز دیدی خوشت اومد ؟؟؟ واقعا متاسفم که بهت لفظ مهندس رو دادن
    خاک تو سر کسی که اینترنت رو اختراع کرد که باعث شد ادمای امثال تو بجای اینکه شأن روستاشونو ببرن بالا میارنش پایین .
    پاک کن این متن چرت و پرت رو . حتما با خودت میگی چقدر هم روش کار کردم تا نوشتم

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads