مثلهای عامیانه و مرسوم در سنه کوه(۶)

iسs

فحش وا ورنه! چو ره خر خارنه!

عفت کلام دار ! همه پلها ره خراب نکن!

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که به جایی رفتین و عده ای در حال صحبت کردن اما بکار گیری کلمات و عبارات رکیک مثل نقل و نبات در بیان دارند و یا طرف در حال رانندگی به هر کس و جایی می رسد و هر ماشینی ازش سبقت گرفته باشد فحش و ناسزا می دهد به این عمل نداشتن ” عفت کلام “می گوییم .

بدتر از اینها اینکه تاکنون شاید تجربه تلخی را از بکار گیری خط تلفن این جادوی ارتباط زمانه ،توسط طرف که تا گوشی را برداری بی مقدمه و پرس و جو فحش و ناسزا یکی یک قران !!!و …

او می گوید و می گوید و عقده حقارت خویش وا می کند و هفت چاک پرده دهانش را می درد و خود و فضا را لجن باران می کند و امان از کوچکترین فرصتی برای شما که توضیح و دفاعی داشته باشی! و اینجاست که اگر کرامت داشته باشی و خدای را شاهد اعمال، این مثل به ذهنت می رسد که ” فحش وا ورنه !چو ره خر خارنه! عفت کلام دار ! همه پلها ره خراب نکن! ” یعنی ناسزا را باد می برد و کتک خوردن خاص الاغ است در فرمانبری ! عفت کلام داشته باش و تمام پلهای پشت سرت را خراب نکن ! و …

حال در ادامه به تشریح و علت بیان این مثل در قدیم و جدید توجه فرمایید …

ف۶۷s

عفت از ریشه (عَ فَ فَ) است، عالمان علمِ لغت، عفت را به معنای بازداشتن معنا کرده‏ اند.کلامی عفیف است که از نظر محتوا و شیوه بیان همراه با عفت باشد و آوا و آهنگ صدا- یا نوشتار- به گونه‌ای باشد که ادب و عفت را رعایت کند و اما عفت کلام عبارت است از پیراستن کلام از آنچه که در عقل و شرع ممنوع است و برای زبان و کلام آفت شمرده می‏شود، به عبارت دیگر، عفت کلام، یعنی خویشتن‏داری در به کارگیری گفتار ناشایست.

اینجاست که می گویند : ادب مرد به ز دولت اوست .

۸۹s

«فحش» عبارت است از اظهار کردن امور زشت و قبیح با الفاظ و عبارت صریح و بیشتر اوقات به وسیله الفاظ وقاع (آمیزش) و متعلقات آن به کار مى‌رود و اهل فساد آن واژگان را به صراحت بیان می‌کنند و نیک گفتارها متعرض آن‌ها نمى‌شوند، بلکه اگر احساس ضرورت کردند به کنایه و با رمز به آن‌ها اشاره مى‌کنند.

فحاشی و بد دهنی و هرزه گویی، و بیان کلمات رکیک، یکی از خصایص زشت افراد فاسد، عاجز، ناتوان و بی منطق است . افراد سفیه بی خرد، در برخورد با مردم چون از منطق و کلام درستی برخوردار نیستند و از دادن جواب صحیح عاجز هستند، بی پروا دهان را باز می کنند و زبان خویش را حرکت می دهند و با الفاظ رکیک، فحاشی می کنند. افراد جاهل و نادانی که با کوچکترین بهانه خشمگین شده، به دور از شرم و حیا، فحش و دشنام می دهند. و آبروی دیگران را مورد هجوم قرار داده و از بین می برند.و با تغییر لحن و ساخت عبارات مستهجن و زشت فضای گفتار خویش را تیره و تار و محیط را لجن مال و بد بو می کنند و …

فحش دادن و دشنام عملی زشت و گناه مسلم است و هرگز درخور اهل ایمان و انسان های خدا جو و با وقار و مودب به ادب اسلامی نمی باشد. مقابله به مثل در امثال این مورد که گناه و زشتی آن مسلم است، نیز شایسته مۆمن نیست، بهترین برخورد با آدم فحاش بی توجهی کریمانه به او است. قرآن کریم در صفات مومن می فرماید: « وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِرَامًا»(سوره فرقان آیه۷۲) ؛ هنگامی که با لغو برخورد می کنند، کریمانه از آن عبور می کنند.

«مواظب گفتارمان باشیم که تبدیل به کردار ما می شود.»

۱۹ج۸۷

عفت کلام در عهد قدیم و دنیای جدید

بله مطابق آنچه گفته شد بکار گیری کلمات دور از شان و ادب توسط افراد امری مذموم و نکوهیده است و کرامت در عدم مقابله به مثل در قدیم که افراد در رو به روی هم مجبور به گفتار و تکلم بودند اوج انسانیت ، نزاکت ، تربیت ، سطح و جایگاه رفیع خصایص انسانی را نشان می دهد .

در اتفاقی عجیب در قدیم گفته می شود مرد فحاشی در یک دعوی معمولی نسبت ناموسی زشتی به همسر مردی داد و مرد تبر برداشته و خواست که آن فحاش را دو نیم کند اما زنش جلویش را گرفت و با تحکم گفت ” فحش وا ورنه و … ” یعنی فحش را باد با خودش می برد این من هستم که باید سالم باشم و اجازه تعرض به حریم خویش را به کسی ندهم که شش دانگش مال توست و با این جمله مردش را آرام کرد و از یک دعوی که می توانست منجر به قتل شود پیشگیری شد و نام نیک او هنوز ورد زبان است .

کلام به کلام شدن و یا به عبارتی دهن به دهن شدن در رو برو این حسن را دارد که از هم شرم کنند و حس احترام به بزرگتر گاهی مانع از بیان برخی عبارات رکیک و دون مایه می شود اما امروزه با گسترش بی حساب و کتاب تلفن مخابرات و اینترنت  و دیگر وسایل ارتباطی حریمها دریده شده و پلها به یکباره تخریب و منهدم می شوند و دلهایی که باید جایگاه رحمت ، انس و الفت باشد با یک تلفن و رد و بدل شدن عبارات و جملاتی بسیار سخیف  از هم کیلومترها دور می شوند و عاطفه و الفت رخت می بندد و …

تبعات و عواقب نداشتن عفت کلام

  اسلام در مقابل فحاشی و بددهانی محکم ایستاده است . ما روایات عجیبی در این زمینه داریم . اولیاء الهی تعبیرات عجیبی بکار برده اند . پیامبر اکرم (ص) به عایشه فرمود که” اگر فحش مجسم بشود چهره ی خیلی زشتی پیدا می کند “. چرا که مهمترین اتفاقی که بین زن و شوهر و حتی دو نفر در این مورد می افتد اینکه از لحاظ روحی و عاطفی دچار غروب و مرگ خاموش می شوند و نقطه تاریک کینه ای در دل فحش خورنده ایجاد می شود که به قولی با آب زمزم هم پاک نخواهد شد .

فحاشی و توهین و افترا اعتماد را سست ، عزت و بزرگی را ذایل می کند و شخصیت شخص فحاش را در جمع و جامعه خرد و تکه تکه می کند .

فحش دادن هم آثار دنیایی و هم آثار آخرتی دارد . یکی از آثار دنیایی فحش این است که برکت روزی را از بین می برد . رسول  اکرم فرمودند : کسی که به برادر مسلمانش فحش بدهد خداوند برکت رزقش را از و می گیرد و  او را به  خودش واگذار می کند و معیشت او را از بین می برد .

در مورد آثار آخرتی انسان بددهان جهنم است . امام صادق (ع) فرمود : هرزه گویی جفاکاری است و جفاکار در جهنم است . همچنین می فرمایند که چهار گروه در جهنم هستند که جهنمیان از آنها حالشان بهم می خورد . یکی گروهی از افراد هستند که در جهنم چرک از دهان شان بیرون می آید . اینها همان انسانهایی هستند که در دنیا دشنام می دهند .

بعد فقهی هم دارد . فحش دان حرام و گناه است . بعضی ها فکر می کنند که غیبت ، دزدی ، شراب خواری و عمل منافی عفت گناه است . فحش هم حرام است و فرقی با اینها نمی کند . ما در مورد دروغگویی و گناهان دیگر بیشتر شنیده ایم که حرام است ولی در مورد فحش کمتر شنیده ایم که فحش حرام است .

ما معتقد به حُسن و قُبح عقلی هستیم . اگر اسلام را در این مورد حکمی نمی داد و این صفت رذیله را حرام نمی کرد ، عقل انسان می گفت که این کار زشت است .

ان ال پی یا برنامه ریزی عصبی کلامی و به تعبیر خودمانی تاثیر کلام بر تغییر تفکر و رفتار غیر قابل انکار است و امروزه ثابت شده است که کلام بر روح و روان و تفکر انسان اثر می گذارد . چه تفکر ، تفکر خود انسان باشد یعنی کلام ، کلام خود انسان باشد چه کلام دیگری باشد . چقدر روی بچه ها اثر منفی می گذارد . این کلام به بچه ها منتقل می شود زیرا بچه ها پدر و مادر را الگو قرار می دهند .

  امیرالمومنین فرمود : هیچ میراثی بهتر از ادب نیست . کسانی که این مشکل را دارند همت کنند و مشکل را حل کنند . ببینید که به جز حرام بودن فحش ،  چقدر اثرات منفی دارد .

 آیا فحش جرم است ؟ بله . در قانون مجازات اسلامی آمده است که فحاشی به دیگران و حرفهای رکیک جرم است و مجازات دارد . در مورد تهمت منافی عفت اگر قذف باشد مجازاتش سنگین تر است . برای اینکه این جرم ثابت بشود عرف کافی است . در کتاب جرایم علیه اشخاص نوشته ی آقای دکتر حسین آقانیا  اینها را توضیح داده است .

روان پزشکان اعتقادشان این است که اگر فحش دادن مکرر باشد یک اختلال روان پزشکی است البته اگر موردی نباشد . این یک اختلال شخصیت و یک نوع تیک صوتی و نشانه هایی از دوقطبی است . اگر کسانی هستند که موردی فحش می دهند جلوی آنرا بگیرند که به اختلال شخصیت و روان پزشکی تبدیل نشود .

نتیجه اخلاقی

امام علی (ع) فرمود : زبان ،حیوان درنده ای است اگر رها بشود واگذارنده را می درد .

مردان روزگار به اخلاق زنده اند/ قومی که گشت فاقد اخلاق مُردنی ست .

حرام را با حرام نمی شود جواب داد . فحش را با فحش نمی توان جواب داد و حرام است . این کار را نکنید زیرا به نتیجه نمی رسید. باید دید هدف شما از این کار چیست ؟ اگر می خواهید دلتان خنک بشود ،بله این یک تشفی صدری هست ولی این کار نه اصلاح کننده است و نه بازدارنده . توصیه این است که شما سکوت کنید وآرامش داشته باشید. شما با این کار او را دچار عذاب وجدان می کنید . ما نفسی بنام نفس لوامه داریم که در عام به آن وجدان می گویند . این نفس سرزنش کننده است . شما با این برخورد خوب او را بیدار می کنید و کینه ها از بین می رود . قرآن می فرماید: بدی و خوبی برابر نیستند . بدی را با خوبی جواب بدهید . اگر بین تو و دیگری کینه ای باشد ، این به دوستی تبدیل می شود .

یک توصیه اخلاقی

اگر دنبال تقریب قلوب و واسطه گری بین کس یا کسانی هستید خواه آن دو طرف زن و شوهر باشند یا هوو و یا حتی دوست و همسایه و فامیل راهش دریدن عفت کلام نیست !!!

بلکه به گمانم حفظ و احیای عفت کلام است و بس

عفت کلام داشتن و کنار گذاشتن خشم و غضب دریچه رهایی هر فردی از منجلات استرس و عصبانیت است و چراغی بسوی آرامش و رستگاری و …

صبور بودن و بی گدار به آب نزدن و محترمانه پرسیدن چه عیبی دارد که آدمی بخواهد با کلمات رکیک خونش را کثیف کند و دهن لقی کند و …

پیران و قدمای ما چقدر عاقل و دانا بودند که گفتند : ” فحش ره وا ورنه !چو ره خر خارنه ! عفت کلام دار ! همه پلها ره خراب نکن!

آیا جز این است ؟!!!

 DSCF0696

نجابت را از گاو هم می شود آموخت و …

DSCF0703

چرا باید مثل سیس تلی زبان داشته باشیم و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. ممنون و خسته نباشی مطلب جالب و پر باری بود

  2. یک کامنت نوشتم نمی دانم آمد یا نه
    سیس تلی خندیدم
    حسن و قبح عقلی و حتی حسن و قبح فاعلی را می تونی یک پست جداگانه بنوسی
    از گاو هم پس می شه آموخت؟
    جالب بود خصوصا با ضرب المثل ها آمیخته اش کردی

  3. سلام کبلاقا ابراهیم جان
    نه متاسفانه قبلا اصلا نیامد و ندیدم
    سیس تلی واقعا خارهای جون دار دارها
    چرا در نظر دارم تحت حرمت گفتار اشاراتی داشته باشم بزودی پست مطلب شود اگه خدا خواهد و …
    در برخی موارد صد رحمت به گاوووو!!!
    قابل شما رو نداره جناب
    تلاش می کنم با دقت بیشتری مطالب بهتری بنویسم
    سپاس

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads