تمشک و تمشک چینی در سنه کوه

۶ذ۲

تمشک و تمشک چینی در سنه کوه

 

نام محلی : تمش tamesh، تمشک tameshk

نام فارسی : تمشک

نام علمی : Rubus caesius

تمشک گیاهی خودرو است که در جنگلهای شمال کشور از گرگان ، آستارا و همچنین در آذربایجان و کردستان و بختیاری و لرستان و کرمان و خراسان و دامنه های جنوبی البرز انتشار دارد و در سنه کوه هم در گوشه کنار زمینهای زراعی تا بخش وسیعی از کنار جاده و داخل جنگل را بوته های تمشک(تمشک لم ) فرا گرفته است و در الیکا واقع در شمال شرقی کندوان تا ۲۵۰۰ متری ارتفاع از سطح دریا دیده شده است .

انشعابات بوته تمشک گرد آلود و بدون گوشه و ضلع با خارهای خرد و غده ای است و با جست های ریشه جوش تکثیر می شود.به این انشعابات بوته تمشک در گویش محلی “تمش لم tamesh lam” و به خارهای آن “ تلی ” گفته می شود .تمشک لم معمولا سالیانه در فصل رشد بهار و تابستان بر حسب میزان بارش باران تا چندین متر رشد می کنند. به تجمع رشد بوته تمشک هم “لم لوار lam levar” گفته می شود .

برگهای تمشک  غشائی و دارای کرکهای پراکنده است برگچه انتهایی آن تخم مرغی چهار گوش و با قاعده ای کم و بیش قلبی شکل است. گوشوارک های آن نیزه ای می باشد پا یک های گل آن خزی و با غده های فلسی است کاسه آن کرکدار و به میوه اتصال دارد.

گلهای تمشک بیضی شکل و سفید و صاف و گرد آلود است و در سنه کوه در اردیبهشت و خرداد گلها می شکفند و فضای بسیار زیبایی را با پرواز زنبورها جهت دریافت شهد عسل فراهم می کنند .

انواع تمشک که در شمال ایران به چشم می خورد دو نوع است :

نوع اول تمشکهای دانه ریز که زود رس ترین تمشکها هستند .

نوع دوم تمشکهای دانه درشت هستند و ۲ هفته پس از دانه ریز می رسند.

منظور از دانه ریز یا درشت تک تک میوه های موجود در هر میوه مرکب است که در نوع اول ریز تر و در نوع دوم درشت تر است.

تمشک نوع اول در سنه کوه به فراوانی در کنار جاده و درون جنگل یافت می شود برای همین تمشک جنگلی هم به آن گفته می شود و معمولا با فراوانی بسیار بالا و نیمه سایه دوست هستند و میوه آن آبدار و به نسبت ترش مزه می باشند .این میوه ها ابتدا سبز رنگ و بعد قرمز و در نهایت سیاه و خوشمزه می شود و در صورت قرار گرفتن در معرض نور کافی معمولا شیرین می شوند. مربای آن در عین حال خیلی خوشمزه بودن اما ماندگاری بسیار کمتری نسبت به دانه درشتهای دیررس دارند .

البته نوع دوم را در سنه کوه به ” خر تمشک ” می شناسند و علت نامگذاری آنرا دقیقا نمی دانیم و سطح رویش آن هم کمتر است ولی در عوض میوه آن شیرین و مربای بسیار خوبی داده و ماندگاری بسیار بالایی دارد .این نوع تمشک در کنار جاده و بخشهای وسیع درون زمین زراعی طرف روستای وارمی  می روید و انواعی از این که بوته های کم خار یا بدون خار هستند در شالیزاری سنه کوه می رویند و میوه سفت و شیرین و خوشمزه ای می دهد که بیشتر خوراک پرندگان و حشرات می شود.

از انواع تمشکهای خارجی معروفترین آنها عبارتند از : ۱- Theodor reimer از پر محصولترین تمشکها و برای باغ تمشک توصیه می شودو در آمریکا بنام هیمالیا معروف است. ۲- Wilson زودرس ترین واریته تمشک است. ۳- Mammouth که میوه هایش حدود ۱۵ روز بعد از ویلسون می رسند.

نوع پرورشی تمشک با اینکه بوته آن سبز می ماند ولی رشد کافی و محصولدهی مناسبی در سنه کوه ندارد و تلاش نگارنده در پروش چند بوته آن از نوع خاردار و بی خار هم بی نتیجه ماند.

 

تمشک (سرده)
تمشک (سرده)، Rubus
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاه
راسته: گل‌سرخ‌سانان
تیره: گلسرخیان
زیرتیره: رزوئیده
سرده: Rubus

تمشک (سرده) (نام علمی: Rubus) نام یک سرده از زیرخانواده رزوئیده است.

برای برداشت تمشک در قدیم به صورت گروهی از زن تا مرد و دختر و پسر با به همراه داشتن ظروف بزرگ و سطل مناسب دسته جمعی طی روزهای مختلف به حومه سنه کوه رفته و بخصوص مناطق جنگلی و نهالستان با برداشت تمشک جنگلی آنرا به خانه آورده برخی به صورت خام خوری با افزودن قدری نمک یا شکر مصرف می کردند که این روش موجب اسهال آوری برای کودکان می شود بدین خاطر  تمشک چیده شده را مربای فوق العاده خوشمزه ای می پختند و به مرور مصرف می کردند و یا به عنوان سوغات برای دوستان و بستگان در شهر ارسال می کردند . که به علت اهمیت و ارزش فوق العاده تمشک مربا در پستی جداگانه مراحل پخت و فواید تمشک را برای شما کاربران عزیز خواهیم نوشت .

امروزه برخی خانواده ها با ماشین به دور و اطراف مسیر جاده رفته و در کار برداشت تمشک مشارکت فعال دارند هر چند مدت رسیدن تمشک کوتاه است و هجوم کارگران اجیر شده توسط مراکز تولید فرآورده های غذایی اطراف شهر مثل شرکت ترخوش و دیگران چکمه پوش داس به دست چند روزه بخش وسیعی از تمش لم را نابود می کنند ولی در حال بیشتر اهالی بی نصیب نمی مانند .

“پوری ” که از پوست درخت لرگ larg یا انجیلی و یا کلقو یا کلهو درست می شد هم برای برداشت تمشک هنوز استفاده دارد .معمولا در زمان برداشت ظرف نیمه تمشک را نباید زمین گذاشت چرا که میوه های رسیده سیاه رنگ به طور عجیبی قرمز ترش می شود و حتی روی کیفیت مربا هم تاثیر می گذارد . برای همین در مدت برداشت ظرف در حال برداشت در دست فرد می ماند و موقع زمین گذاشتن روی چوب یا سنگی می گذارند .

یادمان باشد که رسیدن تمشک جنگلی از اوایل خرداد از مناطق نزدیک دشت شروع شده و کم کم تا اواخر تابستان تا قله های چلمه کوه می رسد و برای همین در یک دوره تقریبا سه چهار ماهه می شود تمشک چید و …

DSCF0711

بوته تمشک یا تمش لم در سنه کوه و …

DSCF0713

و

DSCF0716

DSCF0722

تمشک در سنه کوه در درون جنگل و کنار جاده به فراوانی به صورت خودرو می روید و …

ف۶۷

d561

تمشک رسیده آماده برداشت در سنه کوه ، البته فعلا تمشک مسیر جاده منتهی به محل رسیده و هوز اطراف محل زوده و …

DSCF0726

DSCF0727

۱ل۳

 برداشت تمشک هم به صورت گروهی است چرا که انفرادی بسیار خطرناک و احتمال حمله حیوانات خفته در میان ” لم لوار ” را نباید نادیده بگیرید و …

ل۴

تمشکی که بعد از چیدن روی زمین گذاشته شود اینگونه از سیاهی قرمز و ترش مزه می شود چرایش را نمی دانم و …

DSCF0732

DSCF0733

گلهای تمشک دیررس دانه درشت که گلهای آن رنگی است و …

۹۸۹

تمشک دیررس دانه درشت که تابستان تا پاییز می رسد و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام
    دل ما را بردی محمد
    خر تمشک آی خندیدم
    عکس ها هم بامزه

  2. سلام جناب
    ای ای داره جات خالی
    حقیقتا منم هر دفعه اسمش را می شنوم لبخند کمترینش هست تاکنون نمی دانم علت نامگذاریش چیه !!!
    قابل شمارو نداره
    تمشک مربا رو بزودی اگر توفیقی باشه حتما خواهم نوشت مصور مستند منتظرم شود و …

  3. مهندس جان موقع نوش جان کردن تمشک به یاد ما هم باش!!

  4. سلام جناب
    با هم دیگه انشا ئالله

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads