الزی سبزی صحرایی ، نوید بهار در سنه کوه (۵)

DSCF6417

الزی سبزی صحرایی ، نوید بهار در سنه کوه

نام محلی : الزی، الرزی

نام فارسی: سیر صحرایی ، سیر جنگلی

نام علمی :Allium ursinum L

 الزی یا سیر جنگلی با نام علمی (نام علمی: Allium ursinum L) گیاهی است از راسته مارچوبه‌سانان (Asparagales)، تیره سیربویان یا تیره نرگسیان  (Alliaceae)، زیرتیره سوسنیان (Liliidae) از سردهٔ والک (Allium).که هر چند از سرده والک است اما با خود والک و بخصوص سیر خرس و پیاز کوهی تفاوت اساسی دارد .هم با غده و هم بذر تولیدی هرسال تکثیر می یابد .

الزی گیاهی است شبیه سیر با غده ها و گل سفید رنگ که با ساقه ای منفرد از قسمت غده ای سیر مانند آن و چند شاخه با گل انتهایی منفرد که معمولا به سمت پایین متمایل هستند . برگهای آن کشیده و لطیف و ملایم با بوی ملایم سیر است که اگر در فضای اتاق تمیز شود موجب سوزش چشم و ایجاد ناراحتی می شود . این گیاه به صورت خودرو در اواخر زمستان در اسفند ماه و تا فروردین ماه در جنگل های استان های شمالی ایران و مناطق مرطوب و سایه ای جنگل ها و بیشه های اطراف سنه کوه می روید. الزی بسیار ملایم ‌تر و شیرین ‌تر از سیر معمولی است و بیشتر مصرف دارویی دارد.

سه ویژگی مهم الزی عبارتند از : ۱- بوی سیر و پیاز می دهد ۲- اغلب دارای دو برگ دراز نوک تیزاست ۳- غده آن شبیه سیر خوراکی ولی معمولا تک چکه ای است .

الزی ابتدا به صورت تک برگ لطیف و ترد شبیه سیر ولی بارک و سبز کمرنگ در خاک مرطوب جنگلی بخصوص زیر درختان می روید و کم کم رشد کرده و از وسط ساقه لوله ای آن ساقه گلدهنده به همراه غنچه با گل سفید نمایان می شود و انتهای گل چند دانه بذر الزی نمایان می شود که این حالت بهترین و رشد یافته ترین موقع برای برداشت می باشد و تمام قسمتهای آن قابل مصرف و خوراکی است .

اهالی سنه کوه  در اواخر اسفندماه و اوایل فصل بهار به مناطق مرطوب و سایه ای جنگل ها و بیشه های اطراف محل می روند و اقدام به چیدن این گیاه می کنند. و از آن به عنوان سبزی در برنج ، آش و همچنین به صورت سبزی خوردن یا سالاد استفاده می کنند.این گیاه را برای فصول دیگر به دو روش فریز کردن و یا خشک کردن می توان نگهداری کرد.خشک کردن آن حتما باید در سایه صورت پذیرد.الزی پلا و الزی آش سنه کوه در این موقع سال بسیار طرفدار داشته و خیلی خوشمزه است و نگارنده عاشق و دیوانه اش است .

تذکر مهم :

نمونه غیر خوراکی الزی یا سیر جنگلی که بسیار شبیه خودش و در سنه کوه “خو الو khu aloo” میگویند که در واقع نوعی گل نرگس جنگلی است .این گیاه از اواخر پاییز شروع به گلدهی کرده و در طول زمستان بخصوص در دیماه به اوج گلدهی می رود . گلهای سفید و یکدست آن منظره بسیار زیبایی را در مناطق رویش خود بوجود می آورد ازین مناظر در سنه کوه بسیار یافت می شود . البته بسیار جالبه که بدانید پایان گلدهی این گل مصادف با آغاز رویش ”  الزی ” در سنه کوه است . البته برگهای گل نرگس برای انسان غیر خوراکی است و فقط برخی حیوانات از آن استفاده خوراکی می کنند ، بدین خاطر در زمان برداشت الزی باید مواظب بود تا به اشتباه جای همدیگر برداشت نشوند هر چند برگهای الزی سبز کم رنگتر و نرم تر از آنست و برگ آن پهن تر از الزی است ، فلذا برای شناسایی مشکلی نیست .همین طور غده های الزی مثل سیر خوراکی اما ریز و خیلی کوچک تر از پیاز خوالو می باشد . معمولا خوالو  بسیار تلخ و نسبت به الزی خوراکی برگ هایش پهن تر است. در برخی جاها  به خوالو (نرگس جنگلی) الزی مار یا الزی ماره می گویند.

خواص و اثرات دارویی الزی

در مورد خواص دارویی این گیاه مشابه بسیاری از گیاهان خودروی دیگر و حتی سیر خوراکی مطالب بسیاری را می توان ذکر کرد اما مواد درون الزی را در سررده گروه ” والک “در منابع مختلف ذکر کردند که با تغییراتی می توان آنرا برای الزی هم تعمیم داد و استفاده نمود فلذا توجه فرمایید :

۱- الزی برای  تصلب شرایین، اسهال، اتساع روده ای، آنفلوانزا، برونشیت، بیماری اسهال خونی از نوع آمیبی و سیاه سرفه کاربرد دارد.

۲- خوردن آن تنفس را آسان و تنگی نفس را درمان مى کند.

۳- مداومت در خوردن الزی سبب ریزش موى سفید و در آمدن موى سیاه به جاى آن می شود. این خاصیت به علت داشتن فلز منگنز است که در آن زیاد بوده و عامل سیاهى موى بدن انسان مى باشد.

۴- مصرف گیاه سیر کوهی یا الزی باعث کاهش قند و پیشگیری از افزایش فشار خون در مبتلایان به دیابت می ‌شود.

۵- این گیاه ضد عفونى کننده ی قوى است؛ به هضم غذا کمک مى کند و ضد کرم معده و کرم کدو است.

۶- تسکین دهنده ی درد روماتیسم ، سیاتیک و نقرس مى باشد.

۷- میوه ی سیر کوهی یا الزی بسیار خنک و ضد رطوبت بدن است و راه ورود میکروب ها را به عروق مى بندد و از خونریزى و فساد خون جلوگیرى کرده و رقت خون را درمان مى کند.

۸- ملین و اشتهاآور بوده و ادرار را زیاد مى کند.

۹- شربت الزی براى مبتلایان به تب و آبله مرغان و سرخک بسیار مفید است. غرغره ی جوشانده ی آن براى درمان دردگلو و آنژین سود فراوان دارد.

۱۰- سکنجبین میوه آن خنک کننده بوده و براى رفع یرقان و التهاب صفرا و کبد سودبخش است.

۱۱- به صورت موضعی برگ های له شده ی آن را می توان برای از بین بردن آبسه و کورک به کار برد.

۱۲- مالیدن عصاره میوه ى الزی جهت زخم هاى آبدار و چرکى نافع بوده، آن ها را خشک مى کند و گل آن نیز همین خاصیت را دارد.

۱۳- جویدن برگ الزی جهت ورم لثه و رفع بى حسى آن مفید مى باشد. جوش هاى دهان را از بین مى برد و بوى بد دهان را برطرف مى نماید.

۱۴- گل الزی اسهال را بند مى آورد و ضماد برگ آن بر روى دکمه بواسیر خونى نافع است.

۱۵- نوشیدن جوشانده ى ریشه ی الزی علاوه بر بند آمدن اسهال، سنگ کلیه و مثانه را خرد مى کند.

نکته :

برای مطالعه بیشتر در مورد خواص دارویی اینجا را هم می توانید مطالعه کنید .

DSCF6401

زیر سایه درختان منطقه نمناکی درون جنگل الزی می روید و به جایی که الزی فراوان می روید ” الزی جار ” می گویند و …

DSCF6408

به کار برداشت الزی از زمین ” الزی چینی ” می گویند که نیازمند دقت و مهارت خاصی است تا با ملایمت و آرامش به همراه غده آن برداشت شود و …

DSCF6402

به یک مشت الزی چیده شده که معمولا با شاخه نازک درخت انجیلی بسته می شود یک ” چینگاله ” می گویند و …

DSCF6404

DSCF6405

DSCF6406

چینگاله ها درون سبد جمع می شوند و یا به صورت پشته روی هم چیده و یکجا می شوند پس ینابراین چندین چینگاله یک پشته الزی را تشکیل می دهد و …

DSCF6410

الزی ها به جای مناسب و یا نزدیک خانه منتقل می شوند و …

DSCF6413

DSCF6417

DSCF6418

DSCF6414

DSCF6415

الزی ها در فضای آزاد بیرون اتاق باید تمیز و شستشو و آماده مصرف گردد و به صورت سبزی پلو ، دو بزه آش و سبزی خوردن استفاده می شود و …

بخصوص در سیزده بدر هر سال الزی کندن و خوردن چهحال و صفایی داره و …

از نعمات بی حساب خداوند در سنه کوه و اطراف بهره مند شوید و لذت ببرید و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام اقای مهندس عبدی عزیز از مطالب بسیار زیباو دلنشین وصد البته اگاهانه شما که برای حقیر تازگی دارد بسیار ممنون و سپاس گذاریم با تشکر javad

  2. سلام جناب javad

    ممنون از لطف شما خدارو شکر برات زیبا و دلنشین و آگانه است و تازگی داره …
    قابل شما رو نداره

  3. سلام..الان نزدیک عید وتعطیلات هستش واکثرا مردم برای تفریح به جنگل میرن از خاصیت بسیار خوب الزی بدونن حتما از این گیاه خدادادی بهره می برن مخصوصا اون قسمتی که باعث ریزش موی سفید ودر اومدن موی سیاه میشه..این فقط به درد خانوما می خوره

  4. سلام فامیل دور و نزدیک
    بله خدارو شکر که مفید است برای شما و دیگران …
    ممنون از انرژی مثبت شما

  5. ذر استان بوشهر به این سبزی جیکه میگوینما

  6. سلام عجب آنجا هم رویش می کند
    ممنون از افزوده شما

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads