بنوشه یا بنفشه ،نوید بهار در سنه کوه (۳)

DSCF0110

بنوشه یا بنفشه در سنه کوه 

نام محلی : بنوشه ، ونوشه ، گل ونف شه

نام فارسی : بنفشه ،بنفشه معطر ، گل بنفشه ، بنفشه جنگلی ، بنفشه وحشی
نام علمی : viola odorata

بَنَفشه نام نوعی گل است از تیره بنفشگان (Violaceae) که بیشتر در نواحی معتدل جهان یافت می‌شود. گلی است با ساقه‌ای کوتاه و رنگ آن بنفش، یا زرد و بنفش است.در سنه کوه نوع خودروی بنفشه در کف جنگل های دارای نور کافی و حاشیه جاده ها و شیب های تند حاشیه جاده های جنگلی و زیر بوته زار و حاشیه مزارع رشد می نماید و در افند تا اوایل بهار با گل های معطر و زیبای خود، جلوه یی باشکوه به مناطق جنگلی می دهد. رنگ آن  بنفش تا آبی است و وقتی گل رو به پیری رود یا زمانی آفتاب سوزان شود گلش سفید می شود که دیگر بویی نخواهد داشت .این گیاه دارای خواص درمانی و پزشکی بسیار بالایی نیز هست.

بنفشه به عربى: بنفسج، فرخیر. فارسى: کاکوش، بنفشه. رومانى: اثروهو. یونانى:ایرد. سریانى: مکتپاس. سنسکرت: بیشیه، پشپ پیسه، سوکهشم پنرا، نیل پشیا، جوآیها.
هندى: بنپسه، گل بنپسه، بنفشه، گل بنفشه.
انگلیسى:violet flower
لاتینى:viola ,violetta ,viola odorata
بنفشه در کوهها حاصل می ‏شود و در کشمیر و نپال زیاد است بوته بنفشه از نیم وجب تا یک وجب بلند می شود.
گل بنفشه خیلى کوچک و خوشبو می ‏باشد یا بعضى قسم گل آن خیلى مایل به سفیدى می ‏باشد.بنفشه در اغلب مناطق مانند: هندوستان، ایران، افغانستان، عربستان و مصر بطور خودرو و طبیعى در باغ و جنگل و کوهستان می ‏روید. و بیابانى و وحشى بنفشه از بستانى آن‏ بهتر و معطرتر است.ولی در سنه کوه در میان انبوه درختان جنگلی در سایه یک دست می روید و در این موقع سال یعنی اسفند بوی خوش آن هر طبیعت گردی را سرخوش و مست خود می کند . چون رویش آن با دمای هوا رابطه دارد و معمولا از اواخر بهمن و اوایل اسفند می روید گل نوید بهار تلقی می شود و با آمدن فروردین و گرم شدن هوا گلهایش سفید و بی بو شده و میوه می دهد و گلش از بین می رود ولی بوته سبز آن باقی می ماند .

بنفشه از نظر ریخت شناسی گیاهی است علفی و پایا چندساله فاقد ساقه های مشخص است و بلندی آن به ۳ تا ۱۲ سانتی متر میرسد. ساقه های آن خزنده سطحی است که در انتها ایجاد ریشه می نماید گاهی به ارتفاع ۱۰ الى ۲۰ سانتی‏متر روییده و دارای برگ هایی که از محل مشترکی در ناحیه یقه خارج می‌شوند. برگ‌های آن قلبی شکل، دارای دمبرگ دراز و واقع بر روی سطح زمین هستند، زیرا ساقه هوایی مشخص دراین گیاه وجود ندارد. درکناره دمبرگ آن، جوانه‌های جانبی ظاهر می‌شود.

گلهای آن منفرد، زیبا و به رنگ بنفش، بندرت سفید یا گلی و معطر است. دمگل‌های دراز گل که از بین دمبرگ‌ها منشاء می‌گیرند، قبل از منتهی شدن به گل، حالت خمیده شبیه عصا پیدا می‌کنند. میوه‌های بنفشه پوشینه، کروی، پوشیده از کرک ومحتوی دانه‌هایی به رنگ زرد با لکه‌ای سفید هستند. گل‌های زیبا ومعطر بنفشه دراواخر زمستان تا اوایل بهار ظاهر می‌شود، درتابستان گلهایی عاری از گلبرگ در بین دمبرگ‌های آن ظاهر می‌شود که همیشه به حالت مخفی درآن باقی می ماند.
گل بنفشه معطر را باید صبح زود یا نزدیک غروب، گلها را چیده در کیسه پلاستیکى محفوظ نگه داشت تا خشک شود و عطر آن در جسم گل متراکم شود، اگر در فضاى آزاد و زیر آفتاب بگسترانند، بوى عطر آن که عامل موثر در درمان بعضى بیماریها است، فرار کرده (پریده) و خاصیت بنفشه کم می شود.برای همین از صبح زود ،زنان و دختران سنه کوه از قدیم به همراه چند نفر مرد محرم برای چیدن گل بنفشه به جنگل می رفتند و تا نزدیک غروب نفری بیش از ده کیلو فقط گل تر برداشت کرده و در پشت بام شیروانی زیر آن پهن می دادند تا به ملایمت خشک شود و خاصیت دارویی و بوی آن در نرود .معمولا هر ده کیلو تر بعد از خشک شدن حدود دو کیلو گل خشک می دهد.

بنفشه گیاهى است شناخته شده که سابقه تاریخى چندین هزار ساله دارد. چنانچه در آیین دیرینه زرتشتى مورد ستایش بوده است. از نظر طبى و کارآیى، در اسلام روایات زیادى از پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام در خواص طبى و معالجه بیماریها نوشته‏ اند.در سنه کوه هم جزو گلهای مقدس و مورد حرمت می باشد که بخصوص قدیما فوق العاده با ارزش و احترام از آن یاد کرده و هر وقت بوی آنرا استشمام می کنند چند بار صلوات بر محمد و آل طاهرینش نثار می کنند .

بنفشه به طور طبیعی و خودرو درشمال ایران می‌روید، ولی با توجه به این که امروزه به عنوان یک گل زینتی درباغچه‌ها کاشته می‌شود، می‌توان آن را دراکثر نقاط ایران مشاهده نمود.باید در نظر داشت که گل زینتی آن دیگر دارویی نیست .

گل بنفشه در نزد مردمان از ارزش و اعتبار بسیار بالایی برخوردار بوده و هست به گونه ای که

در ایران باستان این گل نزد عشاق نشان یادآوری و فراموش نکردن یکدیگر بوده است. در ویس و رامین می‌خوانیم:

به رامین داد یک دسته بنفشه   به یادم آر گفتا این همیشه

در دیوان حافظ نیز می‌خوانیم:

تاب بنفشه می دهد، طرهٔ مشک سای تو؛   پردهٔ غنچه می درد، خندهٔ دلگشای تو

در اروپا (و کلاً فرهنگ غرب) گل Mystosis یا Forget Me Not برای همین منظور به کار می‌رود.

کاربرد گل بنفشه در طب

از قدیم الایام مردمان سنه کوه و دیگر مناطق با پی بردن به خواص دارویی گل بنفشه بخصوص در رابطه با سرماخوردگی به همراه گل گاو زبان که به محلی دم کرده آنها را ” دمی ته تی بنوشه ” می گویند گاهی خالص و گاهی به همراه مواد دیگر هنوز هم استفاده می کنند .

بر اساس طب سنتی ایران تمامی قسمت‌های بنفشه از جمله برگ، گل، دانه، ریشه، و سرشاخه‌های گل‌دار مصرف دارویی دارند.

مواد مؤثره: گلها و برگهای بنفشه معطر حاوی اسانس، سالیسیلیک‌ اسید، متیل استر، بتانیتر و پروپیونیک اسید، ساپونین ، پولین و برخی آلکالوئید ها و فلاونویید ها می باشد.مهمترین ماده موثر گیاه بنفشه معطرگروه مواد پپتیدی گیاهی سیـکلوتایـدها (Cyclotides)، از جمـله سیـکلوویولاسین (Cycloviolacin) می باشد.

بنفشه مرطوب، تند، سرد و اندکی تلخ است و دارای ویژگی هایی چون : ضد التهاب، خلط آور، محرک، ادرار آور (مدر)، ضد تومور ، ضد رماتیسم، ملین، ضد میکروب، معرق، مسهل، تثبیت کننده دیواره مویرگ‌ها و تصفیه کننده خون است.

شربت تهیه شده از دم کرده آن را برای درمان سرفه می‌توان استفاده کرد. به دلیل غنی بودن از لحاظ مواد صابونی، خلطآور خوبی است و باعث تقویت و استحکام خونی می‌شود. دو قاشق غذاخوری از پودر گیاه را در نیم لیتر آب جوشیده و با اضافه کردن مقداری شیر و عسل آن را مصرف می‌کنند.

دم کرده بنفشه را بعد از تغلیظ به صورت کمپرس برای درمان بیماریهای پوستی می‌توان استفاده نمود. برای درمان رماتیسم می‌توان از کمپرس دمکرده گیاه بر روی موضع، روزی دوبار استفاده کرد. از پودر گیاه و آب خمیری درست می‌شود که برای بهبودی زخمها و جراحات مفید است .

دانه بنفشه به مقدار ۶ تا ۱۰ گرم، اثر ملین در اطفال داشته و مصرف ۷ تا ۱۵ گرم آن در ۱۵۰ گرم آب، اثر مسهلی ملایم ظاهر می‌کند. از روغن بنفشه می‌توان برای جلوگیری از ریزش موی سر، شوره سر، خارش پوستی، زیبایی پوست، ورم لثه، سردرد و خونریزی بینی استفاده کرد.

به طور کلی از گیاه بنفشه می‌توان در برطرف کردن مواردی مانند: گلو درد چرکی، خشکی بینی، برفک دهان، خارش پلک، روشن کردن پوست، جوش صورت، مشکلات ادراری، اختلالات جلدی مزمن و زخم‌های ترشح‌دار استفاده کرد.

در هنگام استفاده از بنفشه ذکر این نکته ضروری است که دراثر مصرف مقادیر زیاد آن به دلیل داشتن مواد صابونی به تهوع و استفراغ منجر می‌شود.

برای دانستن بیشتر از خواص گیاه دارویی بنفشه اینجا را کلیک کرده و ملاحظه فرمایید.

یاد کودکی ما به خیر که همراه خانواده به اطراف جنگل سنه کوه رفته ابتدا مناطق نزدیک محل و کم کم به سمت مناطق پشتی تپه های شمالی محل و تا ” میان کلا سی ” و”  گت سنگ ” و ” انجیلامن” و ” ونمک”  و دیگر مناطق و در ایام عید هم به روبروی محل در جنوبی ترین قسمت محل در ” ابو یور ” ملک ” بم پشت”  و ” لجامن”  و ” دنگسرک منزل سر ” و … می رفتیم و با برداشت گل بنوشه و خشک کردن آن و از محل فروشش کمک خرج خانواده می شدیم و …

یادش بخیر

هنوز هم برخی افراد محلی برای برداشت می روند و برای فروش یا مصرف طب سنتی برداشت می کنند .

۱۳t6

DSC02720

۱ل

بنفشه معطر در این موقع سال به فراوانی در جنگل سنه کوه می روید و …

۴r3

۱y72

وقتی سفید شود عطر و بوی و خاصیت خاصی ندارد و معمولا بنفشه سفید اصلا برداشت نمی شود و …

DSCF0111

از هر بوته بنفشه چند شاخه گلده ظاهر می شود و …

Exif_JPEG_420

Exif_JPEG_420

برای خشک کردن از زیر سقف شیروانی پشت بام و از حرارت غیر مستقیم لوله بخاری آنجا استفاده می کنند و …

Exif_JPEG_420

Exif_JPEG_420

گلهای خشک شده آماده فروش بازار و …

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام….
    همیشه دم کرده گل بنفشه وگل گاو زبون استفاده می کردم می کنم فواید کاملشو نمی دونستم فقط یه چیز دست وپا شکسته می دونستم مرسی الان بشتر از هر وقت از فواید گل بنفشه یا به قول شما وسوچلمایی ها بنوشه میدونم ..هزار ماشالله گرون هم ست ولی ارزش خریدن را داره با هزار سختی می کنن وخشک می کنن وبا مراقبت بیشتر نمی زارن کپک بزنه…
    انشالله همه خواننده های وبتون از این محصول خدادای استفاده کنن وسالم بمونن

  2. سلام …
    بله درست می فرمایید بنوشه واقعا مفید و یک گیاه دارویی کم نظیری است و …
    ممنون از حظور و محبت شما

  3. یاد بوی بنفشه وقت پهن کردنش وسط اتاق و … یاد کودکی ها بخیر …

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads