هیومیک اسید چیست؟

روزنامه بشیر مازندران روز سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۱ در شماره ۴۱۰۷ در صفحه۷ مقاله(عکس پیوست) زیر را از اینجانب به چاپ رساند این مقاله قبلا در وبلاگم سنه کوه ، هلی تختی و سایت روز دهم ،شمال نیوز ، میانخبر،کاکتوس کارمانیا و … منتشر شده بود اما اکنون ظاهرا از دسترس کاربران خارج شده است و همین طور برخی سایتها حتی بنام خودشان نشان دادند ،برای همین مجددا در اختیار شما قرار می گیرد باشد تا مفید افتد از نظرات خوب خود مارا بهره مند فرمایید …

hehm2

کود هیومیک اسید چیست؟

مواد هیومیکی محصول نهایی تجزیه هر ماده آلی در شرایط ویژه و توسط میکروارگانیسم‌های خاص می‌باشند. از آنجا که این ماده ph اسیدی ضعیف (۳/۸ تا ۵) دارد و مشتق از هوموس می‌باشد به نام هیومیک اسید هم شناخته میشود. اما حقیقتاً هیچ شباهتی به اسیدهای شناخته شده چه معدنی و چه آلی ندارد. موادهیومیکی در واقع طیف وسیعی از ترکیبات آلی- معدنی گوناگون نظیر اسیدهای آمینه، پتیدها، فنول‌ها، آلدئیدها و اسیدهای نوکلئیک در پیوند با انواع کاتیون‌ها می‌باشند که مجموعاً ترکیب بسیار پیچیده‌ و شگفت‌انگیزی را ساخته‌اند که می‌توانند میلیو‌ن‌ها سال در طبیعت دوام بیاورد و اعمال بسیار شگرفی انجام دهد که قابل قیاس با هیچ ترکیب دیگری نیست. تابحال کسی موفق به تجزیه کامل این ترکیب بسیار پیچیده یعنی مواد هیومیکی نشده است اما در بررسی‌های ابتدایی سه بخش عمده در آن قابل تشخیص است:

۱- هیومیک اسید که در مواد قلیایی محلول و در آب و اسید نامحلول است.۲- فولویک اسید که درآب، قلیا و اسید محلول می‌باشد.

۳- هیومین که در قلیا، اسید و آب نامحلول است.

* جایگاه هیومیک اسید در دنیا

امروزه استفاده از کودهای شیمیایی به دلیل آثار مخرب و زیانبار آنها بر روی محیط زیست در حال منسوخ شدن است به همین دلیل هیومیک اسید در سراسر جهان مورد توجه خاص قرار گرفته است و در صنعت و کشاورزی کاربردهای متنوع و وسیعی دارد و بر مصرف سالیانه آنها به طور متوسط %۲۵ اضافه می شود. در کشورهای غربی با وجودیکه میزان ماده آلی در خاک نسبتاً بالاست باز استقبال از این مواد بسیار گسترده و روز افزون است آنها به دلایل زیر علاقمند به استفاده از هیومیک‌ها هستند.

۱- سازگاری با محیط زیست و فقدان نگرانی از آلوده شدن آب‌های سطحی و زیرزمینی یعنی خطری برای گیاه و یا محیط زیست ندارد.

۲- صرفه‌جویی در حدود۲۵ تا ۷۰درصد استفاده از کودهای شیمیایی فسفاته و ازته و کاهش هزینه‌ها.

۳- قابلیت استفاده در کشت‌های ارگانیک (هیدروپنیک) و همچنین مقاومت به شوری کم آبی و سرما را در گیاه افزایش می‌دهد.

۴- افزایش مقاومت نسبت به بیماری‌ها در نتیجه کاهش مصرف سموم و استفاده از علف کشهای بسیار گران را منسوخ می کند

۵-افزایش تولید محصولات کشاورزی به مقدار ۳۰ تا ۵۰ درصد

۶- احیای توازن در خاک‌هایی که قبلاً بطور نامناسب کوددهی شده‌اند و از سمیّت کودها و عناصر اضافی موجود در خاک می‌کاهد.

استفاده از هیومیک اسید در تولید محصولات زراعی به دلایل داشتن پتانیسل بالا در استفاده اکولوژیک و قابلیت بالای آن در تنظیم نیتروژن و مقاوم کردن گیاه در برابر آفت ها و نیز افزایش رشد گیاه دارای اهمیت بسیار فراوانی است. استفاده از هیومیک اسید باعث افزایش قابلیت زراعی زمین های روستاها می گردد. قابلیت باروری خاک از۱۲ تا ۷۰ درصد بالا می رود که دیگر نیازی به استفاده از هورمونهای مضر نخواهد بود و مهمترین مزیت استفاده از هیومیک اسید رسیدن به سطح محصولات بسیار استاندارد و با کیفیت عالی می باشد.

تولید بالا در محصولات کشاورزی تنها از طریق استفاده از کودهای شیمیایی امکان پذیر نیست. علاوه بر این استفاده از این نوع کودها سالیانه در تمام نقاط جهان به دلیل آثار شیمیایی و گاها سمی آنها کاهش نیز می یابد. این در حالی است که مصرف کود ارگانیک مانند هومیران روز به روز بیشتر میگردد.

هیومیک اسید با افزایش نفوذپذیری دیواره سلولی و نیز با تسریع در تولید پروتئین‌ها و اسیدهای نوکلئیک در درون سلول و نیز با مکانیسم‌های متعدد دیگری که هنوز کاملاً درک نشده‌اند به رشد و تکثیر هر موجود زنده‌ای کمک می‌کند. بخصوص تأثیر آن بر رشد میکروارگانیسم‌های مفید موجود در خاک که عمدتاً از قارچها هستند بیشتر است. ممکن است این سؤال برای خواننده پیش بیاید که آیا هیومیک اسید به رشد و تکثیر میکروب‌ها و قارچ‌های بیماریزا هم کمک می‌کند؟ پاسخ منفی است. دلیلش این نیست که هیومیک اسید همانند یک موجود هوشمند، دوست را از دشمن تشخیص می‌دهد، اما به دلیل اینکه هیومیک اسید محصول قارچ‌ها و باکتری‌های غیر بیماریزا است با نیازهای فیزیولوژیکی اینگونه موجودات نیز سازگاری بیشتری داشته، نتیجتاً به رشد و تکثیر آنها کمک می‌کند. نتیجه نهایی این کار تنگ شدن میدان فعالیت میکروارگانیسم‌های پاتوژن (بیماریزا) است.

* نقش هیومیک‌ اسید در بهبود ریشه‌زایی گیاهان

تأثیر هیومیک اسید بر رشد ریشه چنان واضح و شگرف است که در مواردی حجم ریشه را تا چند برابر افزایش می‌دهد. چنانکه همه می‌دانیم گیاهی که ریشه‌های وسیعتر و قویتر دارد سالمتر و مقاومتر نیز خواهد بود.تقویت ریشه‌زایی با مکانیسم‌های متعددی مرتبط است. اولاً اصلاح ساختار فیزیکی خاک فضای مناسبتری را برای نفوذ ریشه ایجاد می‌کند. ثانیاً هیومیک اسید با افزایش نفوذپذیری سلول‌های ریشه به جذب بهتر موادغذایی و توسعه بیشتر گیاه کمک می‌نماید. از اینها گذشته ثابت شده است که هیومیک اسید با تولید بیشتر اسیدهای نوکلئیک و اسیدهای آمینه تکثیر سلولی را در کل گیاه و بخصوص در ریشه‌ها افزایش می‌دهد.

* تأثیر هیومیک‌ اسید در جذب بهتر مواد معدنی و بهبود کیفیت محصول

افت کیفیت محصولات کشاورزی واقعیتی است که همه به آن معترفند و آزمون‌های متعدد آن را اثبات کرده است. در اینجا نیز هیومیک اسید با مکانیسم‌های متعددی به جذب بهتر مواد معدنی و بهبود کیفیت محصول کمک می‌کند.

غالب مواد معدنی نظیر اکسیدها، کربنات‌ها و سولفیدها برای گیاه قابل جذب نیستند و سولفات‌ها هم قابلیت جذب محدودی دارند. نقش هیومیک اسید خاک از یک طرف انحلال و جذب عناصر نامحلول از خاک و از طرف دیگر حفظ و نگهداری این عناصر در خود و انتقال آن در زمان مناسب به ریشه گیاه است. به این عمل تبادل کاتیونی نیز گفته می‌شود.

هیومیک اسید با بهبود تولید قند، پروتئین و ویتامین در گیاه و نیز تأثیر مثبتی که بر جنبه‌های مختلف فتوسنتز دارد نیز محتوای غذایی محصولات کشاورزی را افزایش می‌دهد. هیومیک اسید سبب تقویت دیواره سلولی می‌شود. با این مکانیسم نفوذپذیری محصولات نسبت به قارچ‌های‌ فاسدکننده در همه موارد اعم از غلات، میوه‌جات و سبزیجات کمتر شده و خاصیت انبارداری افزایش می‌یابد.

* دوام اثر زیاد کودهای هیومیکی در خاک

به عکس کودهای شیمیایی که دوام اثر ناچیزی دارند و به شکل‌های مختلف نظیر تجزیه، تبخیر، تصعید، آبشویی و یا تثبیت از دسترس گیاه خارج می‌شوند، هیومیک اسید پایداری بی‌نظیری دارد. تنها میکروارگانیسم‌های مفید خاک می توانند آن را بعنوان منبع‌ انرژی مورد استفاده قرار دهند و نیز وجود مقادیر بیش از حد نمک‌های محلول در خاک چه از کود‌های شیمیایی اضافی و چه آلاینده‌های خاک نظیر نمک (NaCl) می‌تواند هیومیک اسید را اشباع کرده و بطور موقت و یا دائم از کار بیندازد.

هیومیک‌ها پیش از اینکه کود باشند اصلاح‌کننده خاک هستند. به این معنا که پلیمرهای هیومیک اسید شبیه یک چسب ارگانیک عمل می‌کنند و ذرات مواد معدنی خاک را به هم می‌چسبانند.میکروگرانول‌های تشکیل شده نیز با کمک همین چسب به هم پیوند شده گرانول‌های درشت‌تری ایجاد می‌کنند. وقتی این گرانول‌ها در کنار هم قرار بگیرند، همانند گلوله‌هایی که در یک لیوان قرار داده شوند، بین خود فضای خالی ایجاد می‌کنند که به نفوذ بیشتر هوا، آب و ریشه کمک می‌کند، همچنین فضای مناسبی برای موجودات ریز اعم از میکروسکوپی و ماکروسکوپی ایجاد می‌کنند.

* نقش هیومیک‌ اسید در ایجاد توازن در عناصر غذایی خاک

مسأله توازن بحث بسیار مهم و پیچیده‌ای است. دیر زمانی نیست که دانشمندان دریافته‌اند که تنها تأمین عناصر مورد نیاز گیاه برای رشد و سلامت آن کافی نیست، بلکه تأمین متوازن عناصر بسیار مهمتر است.عدم تعادل در خاک چه مشکلی ایجاد می‌کند؟اولین مشکل در جذب خودنمایی می‌کند. برای نمونه بیش‌بود فسفر می‌تواند مانع جذب آهن، روی، کلسیم و… شود. چرا که فسفر با این عناصر تولید فسفات‌های نامحلول می‌کند. به همین ترتیب بیش‌بود هر عنصری در خاک برای جذب یک یا چند عنصر دیگر مزاحمت ایجاد می‌کند.خاک نامتوازن، گیاه بیمار و گیاه نامتوازن، حیوان و انسان نامتعادل ایجاد می‌کند. برای بازگشت به تعادل مجدد چاره‌ای جز این نیست که باز از خاک شروع کنیم و در این راه هیومیک‌ها ابزار بسیار کارا و مفیدی هستند.

مصرف اسید هیومیک در خاک های رسی موجب کاهش تثبیت پتاسیم و افزایش جذب پتاسیم گردید.در مطالعه به عمل آمده در فلوریدا امریکامصرف اسید های هیومیک رشد درخت مرکبات تازه کاشته شده را ۲۵۰ درصد افزایش داد. در همان آزمایش علائم بیماری زوال درختان پیر مرکبات را کاهش داد.لازم به ذکر است کود هیومیک اسید در تمام محصولات زراعی و باغی بر حسب نیاز توصیه می شود.

نویسنده : مهندس محمد عبدی سنه کوهی

ایمیل : mohandesabdi@yahoo.com

تلفن همراه :۰۹۱۱۳۵۲۴۲۱۲

 


نکته مهم :

مقاله فوق همانگونه که در پیش گفتار فوق بیان گردید توسط بسیاری از سایتها و وبلاگها باز نشر شده است برخی اشاره کوچکی به ماخذ آن کردند اما برخی وقیحانه به خود نسبت دادند فلذا در هرحال از باز نشر آن بی نهایت سپاسگزاریم فلذا عنایت فرمایید .

– در سایت سبز نیوز به توسط علیزاده در  اینجا  با عنوان “روز دهم:کود هیومیک اسید چیست؟” در مورخه چهارشنبه ۱۱ اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۲  باز نشر شد .

 

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. ممنون از مطالب جالب ومفیدتون

  2. آقای محترم مهندس عبدی را سلام واحترام تقدیم میدارم از مضمون تحریری شما مستفید گردیدیم اما مزیداً میخواهم که در مورد اجزای متشکله ( انالیز ) کود هیومیک اسید اگر معلوماتی در دسترس شما آقای مهندس قرارر داشته باشد برایم ایمل کنید خالی از لطف شما نخواهد بود .
    ویا هم معلو ماتی پیرامون ساخت وساز کود هیومیک اسید به طور صنعتی که عمدتاً از کدام مواد عضوی این محصول بدست می آید لطف نموده تحریر خواهید داشت بهتر خواهد شد

    با احترام

  3. سلام و درود بر شما
    با تشکر از ابراز محبت و لطف شما
    در جواب : مواد هیومیکی مواد آلی طبیعی هستند که بهترین نوع آن از مواد معدنی لئوناردیت استخراج می شود و آنهم در امریکا و کانادا با درصد بالاتر و کیفیت بهتری حاصل شده است .
    آنالیز کود هیومیک اسید چیز قابل کاربردی و اعداد مناسبی را نشان نمی دهد چرا که خود مواد هیومیک مهم و درصد و نوع آن بسیار مهم است که فعلا دستگاههای موجود چنین چیزی را نشان نمی دهند یا حداقل در کشور ما چنین کاری صورت نمی گیرد باید توجه داشته باشیم که کود هیومیک اسید یک کود شیمیایی نیست که توقع وجود موادی با درصد دلخواه در آن داشته باشیم . فلذا اعتبار و اطمینان به شرکتهای تولید و توزیع بسیار مهم است .
    هرچند با سرچ در دنیای مجازی مطالب بسیار زیادی قابل دسترسی است اما انشاءالله در آینده مطالب دیگری به عرض کاربران عزیز و شما سرور معظم خواهیم رساند .
    موفق باشید و سپاس

  4. مطلب عالی بود ممنون

  5. سپاس از لطف شما

  6. […] […]

  7. سلام . عالی بود ممنون

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads