راز تپه سه گانه باستانی پرازی- مرزی- ازاری(آسوده سر) سنه کوه

راز تپه سه گانه باستانی پرازی- مرزی- ازاری(آسوده سر) سنه کوه

تپه های سه گانه واقع در جنوب غربی سنه کوه مشرف بر محل و رودخانه زارمرود(ظالمرود) روستای وارمی و یال روستای سادات محله تا امامزاده زکریا(ع) ششک- مزده و مناطق دوردست تا روستای استخرپشت و اطراف روستاهای اریم ، سارم تا درم که از فا صله ای بسیار دور قابل مشاهده هستند عبارتند از” پرازی – مرزی – ازاری(آسوده سر)” . این تپه ها ی سه گانه باستانی  که تا سال ۱۳۶۵ یعنی قبل از دستکاری دامنه آن با بولدوزر جهت تسطیح و انجام کار کشاورزی و همین طور تغییر مسیر جاده وارمی بسیار صاف و زیبا بودند. با این حال دورنمای فوق العاده خود را در طول سالیان متمادی حفظ نموده اند. این موضوع بیش از سی سال می شد که ذهن نگارنده و عمری است اذهان برخی اهالی را بخود مشغول کرده بود که  چه رمز و رازی در آن نهفته است؟اگر ساخته طبیعت و فرسایش باشد چرا اینگونه شدند؟ و اگر رانش باشد باید به صورت پله پله و یا پشت اسبی می شدند.اما چطور سه قله ای همگن و زیبا هستند؟این در حالی است که تا عمق بسیار زیاد تپه ها ، خاکی بوده و از سنگی بودن، خیلی بهره ای ندارند.

2

تا اینکه با مطالعه و تحقیقات دامنه دار و چندین ساله و بررسی و تطبیق نظرات مختلف بالاخره راز این تپه های باستانی سه گانه امروز دیگر کاملا شناخته شده است. آنها نه تنها ساخته طبیعت و ناشی از فرسایش نیست بلکه ساخته فکر و دست انسانهای ساکن در سنه کوه باستانی است، که در ادامه بیان خواهیم داشت البته نظرات بدیع و روشنگرانه محقق ارجمند و برجسته حوزه تجن جناب آقای استاد کولاییان ما را حداکثر راهمنایی لازم در رسیدن به مقصود را هدایت نمود.

در پست مربوط به سنه کوه باستانی بیان داشتیم که در مناطق هندو و بودایی نشین در آسیا ، به ویژه در هند ، ایجاد قله های خاکی که گاهی بسیار با عظمت بنا می شدند از قرون قبل از میلاد و تا چند قرن بعد از آن از جمله کارهای مرسوم بوده است. گاهی بنای آنها تا دهها سال طول می کشید و تلاش چندین هزار نفر نیروی انسانی مصروف اینکار می شد. مهاجرین کشاورز و بازرگانان هندو که براساس یافته ها در زمان سلوکیان و اشکانیان و با استقبال حاکمان آن زمان ایران، ساکن مازندران و مسلط بر این سرزمین می شوند، احتمالا دست به کار از این دست شده اند، مثل ساختن و پرداختن تپه های سه گانه ” پرازی ” ، “مرزی” و “ازاری( آسوده سر)” در سنه کوه که بر اساس قرائن، این مردم وفاداری به آیین خود را در این منطقه باستانی تا سالیانی دراز و حتی قرنها حفظ  نموده اند.

با توجه به این مطلب است که این مجموعه یعنی تپه سه گانه را در ارتباط با رسوم مردم آن زمان ، می توان مورد بررسی قرار داد و لازم به ذکر است که مشابه این تپه ها تپه سه گانه روستای زغال چال ( با حرف ز مکسور) است که توسط استاد کولاییان مورد کنکاش قرار گرفت که جهت مزید اطلاعات به آن می پردازیم :

زغال چال روستایی است در شرق و مجاورت شهر ساری . نام این محل ظاهراً مناسبتی ویژه با زغال ندارد . بلکه به احتمال فراوان برگرفته از نام  تپه ای شاخص نزدیک  محل است . سه قله  به یک  ارتفاع  ودر یک امتداد، بر فراز تپه دیده می شود ، قله یی در وسط و دو قله دیگر به فاصله یی مساوی در طرفین . ارتفاع هر یک از قله ها قریب به پنجاه متر و مساحت تپه بر روی هم بیش از یکصد هکتار است . این تپه، مشرف به روستای زغال چال  و در جنوب اراضی متعلق به آن است . نام روستا دارای  شباهت بسیار به ترکیب دو واژه سنسکریت    zekhara caya  ( زخارچای ) به معنای ” تپه خاکی تاجی شکل ” است که این می تواند اشاره  به تپه موصوف باشد . به ویژه اگر بدانیم که حرف  a در انتهای واژه  اغلب رعایت نمی شود و در زبان های هند و اروپایی که  مازندرانی و سنسکریت را  نیز شامل می شود ، تغییرحرف ( ر) به (ل) و یا برعکس آن بسیار اتفاق می افتد . ضمناً باید در نظر داشت که واژه ای دیگر در سنسکریت،  zikharanicaya ( زخار نه چای ) به معنی  ” چند قله با هم  است  “. این نام همچون ترکیب قبلی ( zekhara caya ) به لفظ زغال چال شباهت دارد .  یاد آورمی شویم که حرف c  معادل تلفظ (چ) در فارسی است .

 karet

( در زمان عبور از پل هوایی ،  ،در مسیرجاده ساری _نکا  و در سمت راست جاده ، در دور دست نمای شمالی تپه یی یزرگ، با سه قله دیده می شود .  تصویر فوق ، نمای جنوبی همان تپه است  ( با کمی بزرگنمایی ) و می تواند شکل واقعی تپه را  در گذشته ها ی دور بهتر مجسم کند . در آن زمان  نمای شمالی تپه  ، بسیار با شکوه تر ازاین جلوه  می کرد و به اعتقاد نگارنده ، همه کسانی که از گرگان و از راه کناره، به قصد ورود به مازندران باستان(حوزه تجن )  راهی سفر می شدند ، با نزدیک شدن به مقصد، این بنای خاکی عظیم را که بر خلاف محیط اطراف ، در آن عصر، عاری از درخت بود، درمقابل خود می دیدند .  راه، از جانب شرقی و از کنار تپه ، به سمت جنوب، ادامه پیدا می کرد و پس از بالا رفتن از کوه اسپرز ، و سرازیر شدن از آن ، به آبادی های درون مازندران می رسید . راه رسیدن به ساری و اطراف هم ،  قبل از احداث پل بر روی رودخانه تجن، از همین مسیر بوده است .

 کـرِز (kariz )که نامی دیگر برای همان تپه در زبان مردمان محل است  شاید دگرگون شده سنسکریت kirITa ( کَـرِیت)به معنای دیهیم  است (T نرم تلفظ می شود) .

 daihim

تصویر فوق دیهیم یا پیشانی بند طلا مربوط به قرن دهم میلادی و در ارتباط با پادشاهان  در جامو وکشمیر هند، موجود در یکی از موزه های جهان است . شباهت تپه بزرگ با سه قله در جنوب زغال چال ( کـرز)، به این پیشانی بند ، شاید سبب  باقی ماندن نام کرز (kariz) برای آن، در زبان مردمان محل شده است .سنسکریت  kirITaبه معنی دیهیم است (حرف a در پایان نام های سنسکریت بسیاری اوقات تلفظ نمی شود) همچنین نام روستای زغال چال هم،به احتمال فراوان حاصل ترکیب دو واژه سنسکریت zekhara به معنای دیهیم و cayaبه معنای تپه خاکی است .(زخار چای – تپه تاجی شکل  ).

5

اما در سنه کوه با توجه به اینکه هندوان مهاجر در ۲۳۰۰ سال پیش بعد از حمله اسکندرمقدونی به ایران و هم مرز شدن ایران باستان با هند باستان و ارتباط به جاده ابریشم و سپس در دوران حکومت جانشینان او بنام سلوکیان و سپس اشکانیان مهاجرین طبقه بالا که برهمن می گفتند و از ایالت شمالی هند بنام اوتارپرادش و ناحیه پیلی بیت که دارای دانش خواندن و نوشتن به زبان سنسکریت و سطح زندگی بالا بودند و به همراه گاو بومی(جنگلی)و بذر برنج (شالی) و دانش آن به مازندران و ناحیه حاشیه رود تجن و بخصوص سنه کوه آمدند و در منطقه اطراف سنه کوه بخصوص در منطقه حاشیه جنوبی رودخانه زارمرود(ظالمرود) که در گویش محلی ” اوبویور”(آن طرف رودخانه یا چاکه په) گفته می شودمثل بم پشت ، مرغ اسل merq assel، یور دنگسرک ، لجامنlejamen  و… ساکن شده و شالیزاری را با آوردن بذر برنج و کشت و کار با گاو پون ور پایه گذاری کردند.اینان افراد هندو مذهبی بودند که از جهتی برای انجام رسوم خود و از طرفی نماد و نشانه ای برای آدرس دهی و یافتن محل سکونت خود به دیگر هم کیشان ، دست به ساخت و پرداخت تپه های سه گانه شدند چرا که تپه های مذکور از فاصله های بسیار دور هم قابل مشاهده و دیدن و تشخیص می باشند. البته از نام باستانی آنها اطلاعی در دست نیست و این نامها شاید توسط ساکنین سنه کوه معاصر به این نام نامیده شدند شاید هم نه .

3

نکته ای مهم دیگر در مورد تپه های فوق، سه گانه شدن آنها از جهت های مختلف دیگراست .بطوریکه  از ناحیه شرق و شمال شرق سنه کوه هم تپه پرازی که نزدیک رودخانه است پشت تپه مرزی رفته و در نتیجه “مرزیازاری (آسوده سر) سرتپه” تپه های همگن سه گانه را تشکیل می دهند البته در مورد ازاری (آسوده سر) در پستی جداگانه به عنوان “ تپه باستانی آسوده سر” مطالبی عرضه داشتیم .

4

در پایان قابل ذکر است که از نوع مهاجرت آن اقوام و مدت زندگی آنها و از بین رفتن و یا قتل و عام آنها قبل از پذیرش اسلام در سنه کوه اطلاعات کافی وجود ندارد فلذا قابل بررسی موشکافانه و همه جانبه در آینده می باشد چرا که تاکنون از قبرستانهای بسیار وسیع مناطق زیست آنها در حاشیه جنوبی زارمرود و دامنه پایین دست کوه امازاده زکریا(ع) هیچگونه قبر مسلمانی گزارش نشده است و هر آنچه کندند قبور غیر مسلمانی و گبری گزارش شده است.

عکس زیر تپه سه گانه از غرب آن بالای سکودره نشان می دهد.متاسفانه دستکاری سالیان اخیر در کشیدن جاده به روستای وارمی و احداث مرغداری کاملا مشخص است.

952

953

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads