مشاغل مختلف اهالی سنه کوه (۶)

۴۹۱۷

مشاغل اهالی سنه کوه در ۳۷ ساله عصر پهلوی دوم(۴)

تا اینجای بحث سعی نمودیم از لابه لای تاریخ معاصر مطالبی بی طرفانه در مورد مبحث مورد بحثمان تدوین و تحلیل نماییم و در کنار آن اشاراتی گذرا به تحولات اجتماعی ناشی از مدرن شدن زندگی روستائیان به همراه شهر نشینی چند دهه اخیر نیز تصویر سازی ذهنی و فکری نماییم تا درک و فهم تحولات اخیر جامعه نه تنها مرور گردد بلکه درس عبرت کاربران این نوشتار هم باشد و …

از طرف دیگر برای نوشتن مطالب این مباحث در تحقیقات مندرج در منابع مختلف متاسفانه از طرفین حب و بغض های بسیاری ملاحظه می شود که گاهی حقایق کتمان ناپذیر در طرفداری صرف و جانبدارانه و یا افراط در کینه توزی و دشمنی بدبینانه در ورطه فراموشی و حتی نابودی برای هر محقق بی طرفی تداعی می شود بنابراین باز هم تکرار می نماییم که در این نوشتار تلاش می گردد حقایق وقوع یافته را منعکس نماییم و جانبدارانه از هیچ طرفی حقیقت را گم نکنیم و …

در پست قبلی به صنعت نساجی و تاریخچه و تحولات آن اشاراتی گذرا داشتیم و بیان داشتیم که رشد سریع و افتتاح کارنجات زیاد آن در منطقه مازندران هر چند در مدرنیزه شدن زندگی مردمان منطقه بسیار تاثیر گذار بود اما برای اهالی محل ما تاثیر مستقیم چندانی نداشت و حتی برخی افراد از سرکار رفتن در این کارخانجات فراری و گریزان بودند ولی کم کم تا حدودی بخصوص این اواخر از منافع و منابع آن تا حدودی منتفع شدند و …

حال در ادامه مطلب صنایع دیگری را مورد بررسی قرار می دهیم

جنگلداری و جنگلبانی

در گذشته‌های دور و قبل از ملی شدن بخصوص دوره قاجاریه، جنگل‌های ایران متعلق به مالکان بوده و از آن به‌عنوان مراتع استفاده می‌کردند و هر گونه بهره‌برداری در اختیار مالکان بود. و احتمالاً اگر پیمانکاری قصد بهره‌برداری داشت، باید حق بهره‌برداری یا حق مالکانه را به مالکان بپردازد. و چون سازمان جنگل‌ها به‌صورت امروزی وجود نداشت، فقط یک دایره جنگل در وزارت  فلاحت آن روز و بعدها در وزارت کشاورزی وجود داشت که پروانه بهره‌برداری صادر می‌کرد و مبلغی به‌عنوان حق دولت اخذ می‌شد.

این دایره جنگل در یک اتاق محقر در وزارتخانه وجود داشت که به همت شادروان استاد کریم ساعی به بنگاه جنگل‌ها تبدیل گردید. قسمتی از جنگل‌های شمال ایران توسط دولت برای تراورس راه‌آهن بهره‌برداری می‌گردید که روش بهره‌برداری آن بر مبنای تک‌گزینی بود و چوب مورد مصرف معادن ذغال‌سنگ نیز از جنگل‌ها برداشت می‌شد. و برای مصرف معادن کوره‌های ذغال در شمال وجود داشت که نتایج آن تخریب جنگل‌های شمال را در بر داشت.این کوره های ذغال در منطقه ما و جنگل دارابکلا هم در چندین نقطه از بخشهای جنگل وجود داشت که کوهی از زغال را تولید کرده و در ابتدا با اسب و قاطر و بعدها با احداث جاده توسط ماشینهای سبک و کامیونها به شهرها حمل می شدند این اماکن هنوز هم بنام « زغال انبار» شناخته شده و معروف و مشهورند محل دپوی زغال تولیدی بودند. از اهالی سنه کوه هم افرادی در این مراکز فعال و کار می کردند که به دلایلی از نام بردن افراد صرف نظر می کنیم و …

۳۴۳۴ق

سرآغاز مدیریت دولتی جنگلهای ایران به سال ۱۲۹۷ هجری- خورشیدی (اواخر دوران قاجار و سلطنت احمد شاه جوان ) باز می گردد و تا قبل از آن دولت توجهی به جنگلها اعم از جنگلهای شمال یا خارج از شمال کشور نداشته است . در سال ۱۲۹۷ دستور تفکیک جنگلهای دولتی از جنگلهای اربابی صادر شد . در سال ۱۲۹۹ و در چارچوب وزارت فلاحت و عامه تشکیلات اولیه مدیریت جنگلهای شمال کشور شکل گرفت که وظیفه آن نقشه برداری و تفکیک جنگلهای خالصه از جنگلهای شخصی بود.در سال ۱۳۰۳ تشکیلاتی که مدتها ساختار اصلی مدیریت جنگل بود بوجود آمد.

شرط صدور اجازه قطع درختان, ممنوعیت تفکیک جنگلها به اراضی زراعی, محدودیت سطح قطع درختان, تدوین ضوابط فنی قطع درختان, نهالکاری, … از جمله مصوبات تشکیلات مذکور بود . در سال ۱۳۱۷ در اداره امور کشاورزی به ریاست آقای مهندس بیات دایره ای بنام دایره جنگل تأسیس که تصدی آن در سال ۱۳۱۸ به شادروان مهندس کریم ساعی واگذار گردید.
در سال ۱۳۲۱ در وزارت کشاورزی جدیدالتأسیس اداره کل جنگلها با چهار سازمان برای گیلان, شهسوار, مازندران و گرگان به وجود آمد. در سال ۱۳۲۷ با تصویب دولت بنگاه جنگلها بمنظور حفظ و حراست جنگلها تشکیل و در خارج از شمال نیز در تعدادی از شهرها پاسگاههای وصول عواید محصولات جنگلی ایجاد و در استان خراسان سازمان مقدماتی سرجنگلداری شکل گرفت .
تا سال ۱۳۳۸ که بنگاه جنگلها به سازمان جنگلبانی ایران تبدیل شد اداره و مدیریت جنگلها بر محور حفاظت فیزیکی استوار بوده و در کنار آن به مسائل موردی فنی نیز توجه می شد . از سال مذکور تهیه و اجرای طرحهای جنگلداری مدون و مصوب در دستور کار قرار گرفت که در واقع می باید این سال را سرآغاز مدیریت علمی جنگلهای کشور تلقی نمود .

روند تحولات طرحهای جنگلداری در جنگلهای شمال یا جنگلهای خزری در دو دوره زمانی ۱۳۳۸ لغایت ۱۳۷۰ و ۱۳۷۰ تاکنون قابل بررسی است .

دوره زمانی ۱۳۳۸ لغایت ۱۳۷۰

با تصویب قانون الزام بهره برداری جنگل در چارچوب طرح جنگلداری مصوب, نخستین طرح جنگلداری در جنگلهای شمال در سال ۱۳۳۸ تهیه گردید. در این سال جهت تعیین نظام های جنگلداری و شیوه های جنگل شناسی شورایعالی جنگل, مرتع و خاک تشکیل گردید, شورای پیش گفته با همکاری کارشناسان کشورهای اروپائی به ویژه کشور فرانسه روش های جنگلداری برای مدیریت و اداره جنگل ها در چارچوب طرحهای جنگلداری را مشخص نمودند به طوریکه برای جنگلهای جلگه ای روش های شاخه زاد و شاخه و دانه زاد و جنگلهای تولیدی در اراضی ناهموار تا شیب ۴۰ درجه روش جنگلداری دانه زاد ناهمسال و شیوه جنگل شناسی تدریجی- پناهی و جنگلهای با شیب ۴۰ تا ۶۰ درجه نظام جنگلداری دانه زاد ناهمسال و شیوه جنگل شناسی تک گزینی و جنگلهای با شیب بیش از ۶۰ درجه طرحهای حفاظتی و حمایتی پیشنهاد گردید .

با توجه به اینکه هدف عمده از اجرای طرحهای یاد شده برداشت چوب با رویکرد اقتصادی بوده و از طرفی حضور دام و دامداری در عرصه جنگل به عنوان معضل مطرح بوده بنابراین سیاست عام جنگلداری در جنگلهای شمال دانه زاد ناهمسال با شیوه تدریجی- پناهی و دانگ واحد تعیین شده است و تنها در طرح جنگلدرای ناو اسالم جنگلداری دانه زاد نیمه همسال و به ندرت در برخی از طرحهای جنگلداری نظیر دارابکلا و لیوان بنفش تهیه جنگلدرای دانه زاد ناهمسال اعمال شده است .

قابل ذکر است که با توجه به مشکلات اجتماعی و اقتصادی در اجرای طرحهای جنگلداری, پس از پیروزی انقلاب مطالعه بخش اجتماعی و اقتصادی مورد توجه ویژه قرار گرفت .

حال برای تکمیل این مبحث به این مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۴۱ توجه دقیق فرمایید و کاملش را در لینک داده شده می توانید پیگیر باشید:

(مصوب ۲۷/۱۰/۱۳۴۱ هیأت‌وزیران)

هیأت‌وزیران در جلسه مورخ ۲۷/۱۰/۱۳۴۱ تصویب‌نامه قانون ملی شدن جنگل‌های کشور را به شرح زیر تصویب نمودند.

ماده یکم- از تاریخ تصویب این تصویب‌نامه قانونی عرصه و اعیانی کلیه جنگل‌ها و مراتع و بیشه‌های طبیعی و اراضی جنگلی کشور جزء اموال عمومی محسوب و متعلق به دولت است ولو اینکه قبل از این تاریخ افراد آن را متصرف شده و سند مالکیت گرفته باشند.

ماده دوم- حفظ و احیا و توسعه منابع فوق و بهره‌برداری از آنها به عهده سازمان جنگلبانی ایران است.

تبصره ۱- سازمان جنگلبانی مجاز است بهره‌برداری از منابع فوق را راساً عهده‌دار و یا با انعقاد قراردادهای لازم به عهده اشخاص واگذار کند.

تبصره ۲- توده‌های جنگلی محاط در زمین‌های زراعی که در اراضی جنگلی جلگه‌ای شمال کشور و …

اجرای اینگونه مصوبات و بعد از آن در انقلاب سفید اصل دوم – ملی کردن جنگل‌ها و مراتع، عملا دست مالکان مدعی مالکیت انفال بیت المال را کوتاه کرد و دولت متولی رسیدگی و احیای جنگل کشور شد و به تبع آن در منطقه جنگلی سنه کوه هم تاثیر مستقیم زیادی گذاشت از دو جهت موجب آسایش و رفاه مردم هم گردید .چرا که بخشهای مختلف جنگل مالک خاص داشت که حتی اهالی آنان را یکبار از نزدیک ندیده بودند اما عوامل آنها می آمدند و اگر دامی غیر از خودشان می دیدند با تبر و داس زخمی می کردند و می کشتند و ازین نظر خیلی سخت می گرفتند دامهای اهالی برای تعلیف به همه چراگاهها اجازه نداشتند ورود کنند و نیز کوچکترین بهره برداری بسیار سخت و غیرممکن بود اما بعد ازین با اجازه جنگلبانی و نظارت مامورین آنها از دست عده ای خاص خارج و موجب آرامش اهالی گردید.

از طرف دیگر برخی از اهالی در جنگلبانی مشغول کار شدند و به استخدام دولت در آمدند و طعم حقوق بگیری را چشیدند که معروفترین این افراد جناب حاج نوروزعلی یوسفی سنه کوهی می باشند که پس از سالها خدمت اکنون بازنشسته هستند و …

مورد مهم دیگر طرحهای جنگلداری در منطقه ایجاد شغل برای تمامی اهالی بود که در پستی های دیگر بیشتر خواهیم پرداخت

تا بعد بدرود و خدا نگهدارتان

۳۴۳۴ق

۱۸۰۰۰

۳۴۵۴

تولید و فروش زغال در دهه ۳۰ و ۴۰ در جنگل منطقه ما رونق بسیاری داشت تا اینکه بعدها با گسترش جاده ای و افزایش نفت و سوختهای دیگر از رونق افتاد و ضرر به جنگل به حداقل رسید و …

 

 

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس
    این قسمت را توفیق شد خواندم، دسته بندی منظمی اعمال کردی. چند نکته هم مطابق معمول من، ارایه می کنم امید است بیراهه نگفته باشم
    یک، از زغال انبار یاد کردی… واقعا حس می کنم این پاراگراف را، بطوری که هنوز هم در جنگل دارابکلا، نام یک منطقه مهم جنگلی، زغال انبار باقی مانده است و مشهور است که یادآور آن غارت ها و بهره وری های غلط است…

  2. سلام بر شما دوست دانشمند و همراه همیشگیم
    به نکته خوبی اشاره نمودی و الحق غارت بی حساب و کتابی بود و شاید هم به علت سوخت مصرفی از سر اجبار و ناچاری مردمان آن موقع
    و البته بعدها کنترل و جلوگیری شدید شد جای شکرش باقی است
    سپاس از افزوده و برجسته سازی شما

  3. دو، یادی از مرحوم مهندس ساعی کردی. باید بیفزایم، ساعی در تهران هم سبب ساز طراح های ماندگار بود. مانند درختکاری چنار در سوی خیابان جنوب شمال ولی عصر از راه آهن تا تجریش. که دوره ی شاه، خیابان ولیعهد بود و ابتدای انقلاب مصدق و بعد شده ولی عصر (عج)

  4. این افزوده شما هم بسیار عالی بود و آن کار هم فوق العاده کم نظیر
    خدا بیامرزاد هر انسانی که زحمت بی منت کشید و خدمتی در خور ارائه نمود

  5. سه، تصاویر زغال چال و نکته گویی ها خوبت نیز برای من خیلی جالب و دیدنی بود

  6. زغال چال یا کوره زغال و زغال انبار که دپوی زغال صورت می گرفت بسیار حساس و مهم از فرآیند تولید زغال بودند و هر دو حساس و مهم
    اولی برای تولید زغالی خوب و با کیفیت باید دقت می شد و دومی خطرناک که حتما باید با اطمینان حتی یه سسریک هم زنده درش نرود که زغال آتش نگیرد و …

    یاد زحمات گذشتگان بخیر و جالب توجه انکه اکثریت قریب به اتفاق کوره چی های زغال بابلی و بندپی بودند و …

  7. سلام مجدد
    حتی پارک زییایی در همین خیابان ولی عصر (عج) تهران به نام پارک ساعی ست که من خود و خانواده و بچه هایم بردم آنجا
    ممنونم از پاسخ های باحوصله و جدی شما

  8. سلام مجدد بر رفیقم بله اشاره درستی فرمودین خبر دارم از چنین پارک معروفی در تهران …
    پس پاسخها را هم رصد می فرمایی

    سپاس سپاس مجدد

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads