حنا،استفاده و باورها و مثلهای مردمان سنه کوه

حنا۳

حنا

حنا را در محل ما پودری می شناسند که سالیان سال است که با آب کردن و مدتی ماندن بعد به موی سر و کف دست و پا مالیده و بعد از مدتی خشک شدن انرا با آب به راحتی شسته ولی رنگ و خاصیت آن باقی می ماند و تا بعد چند روز کم کم رنگش از بین می رفت .

استفاده از حنا از سالهای خیلی دور و از زمان پیامبران توصیه می شده است . حنا گیاهی پرخاصیت است که بیشتر از فواید آن برای مو می دانیم در حالی که پودربرگهای معجزه آسای این گیاه درمان دردهاست. 

حنا در محل ما برای کاهش عطش و احساس گرمای فصل گرم تابستان و نیز خنک کردن سر و ایجاد نشاط و طراوت و سبکی احساس کاربرد داشت و باورها و عقایدی هم در این زمینه هست که در این پست مطلب برآنیم تا بیشتر بیان نماییم .

ابتدا معرفی گیاهشناسی و روش بدست اوردن این را با هم مرور می کنیم و بعد توجه به خواص آن و مبحث دیگر

پس لطفا توه فرمایید

خواص-حنا

حَنا henna (نام علمی: Lawsonia inermis) گیاهی است از رده دولپه‌ای‌ها که خود سرده مشخصی را به نام حنا (Lawsonia) می‌سازد. این گیاه به صورت درختچه‌ای است که بومی آفریقای شمالی، آسیای جنوبی و غربی، و شمال استرالیا است.در ایران در کرمان و بلوچستان بومی شده و کاشته می شود.

نام حنا همچنین برای رزانه تهیه شده از گیاه به کار می‌رود که برای حنا گذاشتن، نقش انداختن بر بدن و خالکوبی موقت، و مراسم حنابندان استفاده می‌شود.

حنا به عنوان ماده‌ای آرایشی در مصر باستان، بخش‌هایی از آفریقای شمالی، آفریقای غربی، شاخ آفریقا، شبه جزیره عربستان، خاور نزدیک، شبه‌قاره هند و آسیای جنوبی استفاده می‌شده است. همچنین بین زنان شبه‌جزیره ایبری و اروپای قرن ۱۹ رایج بود.

حنا گیاهی به صورت درختچه یا درختی با برگهای سبز متمایل به خاکستری، بیضوی و گلهائی به صورت خوشه گرزن بزرگ، به رنگ سفید یا زرد بسیار خوشبو، با میوه‌های خشک و شکوفا که حاوی دانه‌هائی خیلی کوچک است .

کیسه حناکیسه های تجاری حنا با رنگها مختلف است بخصوص قهوه ای سیر

حنا به فارسی حنا و در کتب سنتی و به عربی حنا، الهناء رقون و رقان گویند و گل آن را فاغیه می نامند. برگهای آن متقابل، ساده، چرمی، کامل به طول ۲ تا ۳ و به عرض ۱ سانتی متر، بیضوی و نوک تیز می باشد.درختچه حنا باید آبیاری شود و از طریق قلمه و ریشه جوش و کاشت در اوایل بهار تکثیر می شود.
تکثیر آن از طریق کاشت بذر آن نیز انجام می شود. برداشت برگهای آن که محصول مستعمل آن است در هر سال ۳ ـ ۲ مرتبه در طول مدت از اواسط تابستان تا
اواسط پاییز انجام می گیرد. برگهای حنا خشک شده و به صورت گرد درآمده و به بازار عرضه می شود.

اندام داروئی: برگهای گیاه، بخش داروئی آن را تشکیل می‌دهد .

زمان جمع‌آوری: برداشت برگ حنا از سال دوم و سوم و کشت آن سالی دو بار صورت می‌گیرد. در اوایل تیرماه به نام حنای گرما و در اواخر آبان‌ماه به نام حنای قوس معروف است .

محل رویش:

در مناطق جنوبی ایران، استان‌های کرمان، هرمزگان و بلوچستان کاشته می‌شود . انتشار عمومی این گیاه در مناطق حاره آفریقا و آسیاست. در شمال آفریقا از جمله مصر و همچنین در هندوستان و سیلان کشت می‌شود .

مواد متشکله:

برگهای حنا حاوی ماده‌ای رنگی به نام لاوسون یا ۱ ـ هیدروکسی نفتوکینون (۴) (۳/۱ ـ ۲۲/۰ درصد)، گلیکوزیدهای فنلی متعدد کومارین (Coumarin)، گزانتون (Xanthone)، کینوئید (Quinoids)، گلیکوزید بتاسیتوسترول و فلاونوئیدهائی نظیر لوتئولین (Luteolin) و مشتق ۷ ـ ۵ ـ گلوکوزیدی آن، چربی، رزین و تانن می‌باشد
حنا علاوه بر موارد مذکور دارای مانیتول و موسیلاژ است. وجود موسیلاژ باعث می‌گردد که برگ حنا به سهولت با آب به صورت خمیر درآید . حنا دارای ۲/۱% اسانس می‌باشد.

حنا-henna-ata.آتا-قرمز-رنگ-red-hennaکیسه حنا

موارد استعمال:

حنا به صورت موضعی در درمان بیماریهای قارچی پوستی بویژه در قارچ‌های عامل کچلی و تخفیف دردهای روماتیسمی بکار می‌رود. همچنین بعنوان رنگ کننده بویژه رنگ کردن پوست و مو کاربرد دارد . حنا از رنگ‌های طبیعی بی‌زیان است. قابض است و جوشاندۀ برگ آن برای درمان بیماریهای پوستی، گاهی اوقات تسکین سردرد و دهانشویه به کار می‌رود.

عصارۀ برگهای گیاه بعنوان ضد گرفتگی عضلانی دستگاه گوارشی به کار می‌رود . در بعضی نواحی، گرد برگ حنا، برگ هلو و برگ تانن‌دار گیاهان مختلف را مخلوط کرده و برای رفع اگزما و جلوگیری از تعریق دست و پا بدان می‌مالند.اگزما عارضه پوستی است که به ویژه در هنگام تغییرات فصلی افراد زیادی را درگیر خود می کند. مشکلی پوستی که رفع آن گاهی اوقات دردسر ساز است. در این مورد نیز به گفته متخصصان طب سنتی، می توان از گیاه حنا استفاده کرد.

مالیدن مخلوط برگ های له شده این گیاه با روغن زیتون به موی سر کمک زیادی به رشد آن می کند، به ویژه اگر این مخلوط را با آب گشنیز ترکیب کرده و سپس مورد استفاده قرار داد. اگر مدت هاست که به دنبال راهکاری برای رفع بوی بد عرقی هستید که در هنگام پوشیدن کفش به آن دچار می شوید، باید بگویم که می توانید خوشحال باشید زیرا که حنا برای رفع عرق بدبوی پا بسیار موثر بوده و می تواند این دغدغه شما را نیز برطرف کند.

از جوشانده برگهای حنا به صورت غرغره برای رفع پیله دندان استفاده می شود. در مصرف داخلی برای کاهش درد معده بعد از زایمان و همچنین برای رفع خشونت صدا تجویز می شود. از دیگر خواص حنا این است که برای رفع عرق بدبوی پا بسیار موثر است.

ضد باکتری، ضد قارچ، ضد تب، ضد اسپاسم، ضد ویروس، ضد آفتاب، قابض، تهوع آور، ادرارآور، قاعده آور، ملین، خلط آور، محافظ کبد، کاهش دهنده پرفشاری خون،

سقط کننده، حساسیت زا، مهار کننده ی نیترات ردوکتاز و مسکن از خواص مفید حنا است.

حنا دارای اثر ضد باکتری خصوصاً در باکتریهای گرم مثبت می باشد؛ همچنین دارای اثر ضد قارچی در قارچ های مولد کچلی تریکوفایتون، اسپوروتریکوم و کریپتوکوکوس است.

حنا یک درمان طبیعی ضد ریزش مو و حفظ سلامت مو است. کوتیکول های مو را درمان میکند در نتیجه در بهبود سلامت ریشه مو نیز موثر است که این امر مانع از خرد شدن تارهای مو شده و درخشندگی موها را حفظ می کند. همچنین حنا PH پوست سر را در حد متعادل نگه می دارد تا از ریزش موی زودرس جلوگیری کند. 

حنا یک نرم کننده گیاهی بسیار عالی بشمار می آید. سبب می شود تا موهایتان شفاف و براق بنظر برسد همچنین مو را تغذیه می کند و آن را نرم و ابریشمی می سازد. بهترین راه جهت استفاده از فواید حنا برای نرم کردن مو خیساندن آن در ماست ساده و سپس مالیدن آن به تمام نواحی سر است. ماست مانع از خشکی مو شده و درخشندگی تارهای مو را سبب می شود.

همچنین می توانید پودر حنا را با ماست و چند قطره آبلیمو مخلوط نمایید و به سر خود بمالید و بعد از یکساعت سرتان را بشویید. اگر می خواهید از حنا برای تیره کردن رنگ موهایتان استفاده کنید پودر حنا و آبلیمو را در یک ظرف آهنی مخلوط نمایید و بگذارید یک شبانه روز بماند. البته اگر می خواهید موهایتان رنگ قهوه ای مایل به قرمز داشته باشد به هیچ وجه از ظروف آهنی استفاده نکنید.

shampoo_hana_sehat

امروزه برخی افراد بجای خود حنا از شامپو حنا استفاده می کنند که هر چند این شامپوها از عصاره حنا استفاده نموده اند اما اصل حنا کجا و اینا کجا !!!

عوارض جانبی:

پودر حنا می‌تواند موجب تحریک پوست و درماتیت تماسی شود. برگهای حنا در موش مادۀ ناباروری ایجاد نموده است. بعنوان رنگ‌کنندۀ ابروها و مژه‌ها دقت شود، زیرا خطر آسیب رساندن به چشم وجود دارد . برگها دارای خاصیت مخدر است و مقادیر بالای آن باعث سردرد و مسمومیت می‌شود .

حنا مضر حلق و ریه است، از این نظر باید با کتیرا خورده شود. مقدار خوراک آن تا ۵ گرم است و اگر از آن بیشترخورده شود خطرناک و اسراف موجب هلاکت می شود.

henna2

موارد استفاده و باورهای اهالی سنه کوه

 

تمام موارد فوق که بیان شد را قدمای ما شاید به تجربه و یا شنیدن و آگاهی و دانسته در سطح وسیع از حنا استفاده می نمودند و از مزایا و خاصیت دارویی آن بهرمند می شدند.اما امروزه به دلایل آمدن مواد رنگی شیمیایی متاسفانه با چشم پوشی و یا عدم اگاهی از خواص حنا کمتر از ان استفاده می شود و در مجالس حنابندان عروسیها هم بصورت نمادین درون ظروفی شکیل ریخته و با پوشش سلفن می پوشانند و کمتر خانواده هایی اجازه برداشتن می دهند و …

حنا۳حنای آماده استفاده

در هر حال برای آماده نمودن و استفاده از حنا ابتدا پودر حنا را با آب نیمه گرم خیسانده و به حالت خمیری در می آورندو بعد دو سه ساعتی در جایی گذاشته تا به اصطلاح خیس بخورد و بعد به موی سر و کف دست و پا یکنواخت می مالند تا بعد ساعتی و خشک شدن رنگ و خاصیت لازم را داشته باشند .

حنازنان و دختران هندی و استفاده از حنا

اهالی سنه کوه از قدیم الایام  براین باورند که حنا موجب نشاط و شادی است و برای همین در عقد و عروسی کاربرد داشته و دارد ودر  شب حنابندان رسم بوده است که داماد و عروس سه مرتبه با انگشت شصت حنا را به آدم پشت سر حواله می داد معمولا جوانان دم بخت با ولع خاصی می گرفتند و دیگران هم او را تحریک و تعریض می کردند که یک مورد را هر نفری بگیرد به دست و پای خود حنا بگیرد موجب بخت گشایی او می شود و در مجموع بسیار خوش یمن و مبارکی می باشد یعنی در مجموع حنا گرفتن را نشانه شادی و نشاط و خوشحالی فرد و افراد می دانستند ازین نظر بود که نزدیک اعیاد بخصوص از حنا بستن دریغ نداشتند .

در نزدیک عید بخصوص اواخر اسفندماه و یکی دو روز مانده به عید تمامی اعضای خانواده ها دور هم جمع شده همه حنا می بستند از پیر تا جوان و کودک همه با هم حتی به پیشانی سفید گاو و گوسفند هم برای خوشی و شادی حنا مالیده تا تغییر رنگ دهند .

از طرف دیگر برای کسانی که مرگ عزیزانی را داشتند تا چهلم و هزچه جوانتر تا حتی سال و دوسال هم از حنا بستن پرهیز کرده و معتقدند که چون حنا نوعی شادی و نشاط فرد استفاده کنند را نشان می دهد اگر در مرگ عزیزان استفاده شود نشان از بی توجهی و عدم درک مصیبت وارده می باشد و حتی آنانی که حنا می بستند هم در نزد صاحب عزا از نمایاندن آن طفره و پرهیز دارند و نوعی حرمت داری تلقی می کنند .

از طرف دیگر به حرمت ایام سوگواری و شهادت ائمه هدا علیهم السلام بخصوص در ایام محرم و صفر و نیز ایام فاطمیه و شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها هم از بستن و نمایاندن حنا پرهیز کرده و حرمت داری می کنند و هنوز هم این حرمت داری رعایت می شود .

۵۲b715fedf68a

مثلهای محل ما در مورد حنا

با عنوان حنا این مثل بیشتر در محل رایج است :

« ونه حنا دیگه رنگی ندان نه » یعنی حنای او دیگر رنگی ندارد

کنایه از توصیف و رو شدن دست انسانی دروغگوست که دیگر کسی حرفهای بیخودش را باور نمی کند و …

« دس ره حنا دله بیشته» یعنی دست کسی را توی حنا گذاشتن

کنایه از رفیق نیمه راه است که از وسط راه باز می گردد و دوست را تنها می گذارد.و عدم همراهی و عدم پشتیبانی کافی را دلالت دارد .

« ونه ریش ره حنا بهیته یا حنا گرمه» یعنی ریشش را حنا بستن

کنایه از بدترین تعبیر و توهین ممکن است معمولا زمانی بکار می رود که زنی از دست مردی به شدت ناراحت باشد و با حالت قهر و دعوا چنین جمله ای را بکار ببرید نشان از اوج خشم و نفرت او را نشان می دهد .

دانلود

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس رفیق شفیق
    متن حنا را با تانّی و اشتیاق خواندم. بسیار آرام بخش بود خود تدوین و نگارش متن چه رسد به رنگ و آثار عملی اش
    نکاتی را که بر من جالب بود می نویسم:

  2. سلام بر شما دوست دانشمند و پر از ذوق و شوقم
    خداروشکر که موجب سکینه ارامش شما و دیگر کاربران عزیز گردد این متن

  3. نکته ی اول:
    به یاد مرحوم مادرم افتادم که بسیار به حنا توجه می کرد و به ما هم در نوجوانی می رسید…
    خاطره ام زنده شد و یادش کردم و ازینرو متنی خوش یُمن نوشتی.

  4. یکی از اهداف این متن پستم هم یادمادران عزیزی بود که بیشترین استفاده کننده حنا بودند بود
    و خداوند مادر کریمه و با ادراک و اهل قرآن شما را غریق رحمت واسعه خویش فرماید
    برای خودمم خیلی خیلی زیاد خاطره است این حنا و حنا بستنها
    یادش بخیر

  5. دوم: نمی دانستم خوردنی ست با کتیرا باید میل شود
    نمی دانستم برگش مخدره است
    نمی دانستم که اینهمه پرفایده است خاصه مُدرّ گفتی هست
    نمی دانستم در سه استان جنوبی ایران هم کشت میشه
    نمی دانستم دو کشته است حنا، تابستانه و زمستانه
    و امروز به دانستنی ام افزودی و ممنونم

  6. بله حنا خوردنی هم هست اما باید دقت شود و مقدار به اندک رعایت شود
    و البته برگش بسیار دارویی و قابل استفاده هست
    واقعا هم حنا مفید و پر فایده هست نه فقط یک ماده رنگی طبیعی که گاهی که نه بلکه خیلی از افراد چنین تصوری دارند
    و معمولا عموم مردمان از خواص خوب آن غافلند

    بهترین نوع حنا هندی و بعد پاکستانی هست و نوع ایرانی آن هم در استانهای جنوبی کشت و برداشت می شود
    خداروشکر افزوده داشت برای شما و کاربران عزیز این متن

  7. سوم:
    از سه ضرب المثل تهِ متن زیبایت، کیف کردم. جالب بود مفهوم هر سه آنهم در سنه کوه.
    از برکت آوری و خوش یُمنی اش لذت بردم چون خودم داماد شده بودم حنا بستن به دستم و پایم آنهم کی بست؟ روانشاد یوسف رزاقی…. روحش شاد

  8. معروفترین ضرب المثلها این سه بودند و البته بازم هست که بیان شود و غیر معروفند
    برکت و خوش یمنی حنا معروف است و نشاط آور و برای تقویت قوای جنسی هم مفید است همان حنا بستن که از طریق پوست جذب می شود
    برای همنهاست که از قدیم الایام در برنامه عروسی ها جایگاه بالا و والایی دارد
    منم خاطرات زیادی دارم
    خداوند همه رفتگان بخصوص آقا یوسف رزاقی را رحمت کناد

  9. چهارم: از عکس ها هم که مصدق متن هاست، بهره بردم. امید است نعمت های عالی خدا بر تعالی زندگی مان بیفزاید.
    ممنونم. خدا حافظ

  10. سپاس از لطف و نظر و محبت شما رفیق شفیقم
    کار ارزشمند شما افزودن و به چالش کشیدن متون است و موجب افزودن آگاهی و البته استفاده دیگر کاربران
    ضمنا موردی که فرمودی را بی نهایت سپاس دارم و تشکر ویژه
    منم همه پستهایت را می خوانم
    و سر فرصت به رسم ادب خدمت می رسم

  11. با سلام من چل سالم از بچگی از حنا استفاد یکنم

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads