مشاغل مختلف اهالی سنه کوه (۲)

۳۰۰px-TIRW

مشاغل اهالی سنه کوه در دوره پهلوی اول

 

با آغاز سده اخیر و روی کار آمدن دولت رضاشاه و مدت زمامداری ۱۶ ساله او تا سال ۱۳۲۰ او کارهای زیربنایی و رفرمی بسیار زیادی را در سراسر کشور به اجرا گذاشت که ما انچه مربوط به شرایط زندگی منطقه ما می شد را در یک نگاهی محققانه واکاوی می نماییم

نوشتن در این باب هرچند سخت و محتاتانه باید باشد اما نمی شود چشمان را به روی حقایق بست و منکر برخی اقدامات بزرگ شد ازین نظر باید گفت که با تغییرات رضاشاهی و اغاز خدمت سربازی و راه اندازی برخی کارخانجات و مجتمع های صنعتی مدرن  در مازندران و نیازمندی به تولید مواد اولیه و نیز نیروی کارگری کارگر جهت انجام کار حتی اجباری بازخوردها و مسائلی را هم در سنه کوه در بر داشت که ترجیح دادیم دوره رضا شاه را جداگانه بررسی و پست مطلب نماییم .

پس لطفا با ما همراه باشید

۱۴۶۰۲۳۰۳۲۱۲۲۱۴۸۴۷۹

رضاشاه پهلوی (زادهٔ ۲۴ اسفند ۱۲۵۶ در آلاشت، مازندران – درگذشتهٔ ۴ مرداد ۱۳۲۳ در ژوهانسبورگ، آفریقای جنوبی) معروف به لقب‌های رضاخان، رضاخان میرپنج، رضاخان سردارسپه و پس از آن رضاشاه، نخست‌وزیر ایران از سال ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۴ خورشیدی و پادشاه ایران از ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی و بنیانگذار دودمان پهلوی بود. پادشاهی رضاشاه پایان فرمانروایی قاجاریان و آغاز دوران نظام پهلوی بود.

پادشاهی رضاشاه شاهد ایجاد نظم نوین بود. او با به دست آوردن قدرت بلامنازع، اصلاحاتی اجتماعی را آغاز کرد. رضاشاه در دوران قدرت، اصلاحاتی انجام داد که هرچند قاعده‌مند نبود، نشان می‌دهد که وی خواهان ایرانی بود که از یک سو رها از نفوذ روحانیون، دسیسه بیگانگان، شورش عشایر و اختلافات قومی، و از سوی دیگر دارای موسسات آموزشی به سبک اروپا، زنان متجدد و شاغل در بیرون از خانه، ساختار اقتصادی نوین با کارخانه‌های دولتی، شبکه‌های ارتباطی، بانک‌های سرمایه‌گذار، و فروشگاه‌های زنجیره‌ای باشد. او برای رسیدن به هدفش (بازسازی ایران طبق تصویر غرب) دست به مذهب‌زدایی، برانداختن قبیله‌گرایی، گسترش ملی‌گرایی، توسعه آموزشی و سرمایه‌داری دولتی زد.یکی از کارهای مهم او آوردن صنعت جدید و احداث کارخانجات مهم در کشور بخصوص در مازندران بود.

pahlavi2

در این نوشتار، مجموعه فعالیتهای اقتصادی که با استفاده از ماشین آلات صورت می پذیرد یا به بیانی مجموعه واحدهای تولیدی که محصولاتی مشابه تولید می کنند، صنعت گفته می شود که ریشه در انقلاب صنعتی اروپا دارد.

سیاستهای اصلاحی دوران پهلویِ اول با تصویب قوانین حمایتی و اقدام به تأسیس مجموعه واحدهای صنعتی در سراسر خاک ایران آغاز گشت. بسیاری از کارخانه هایی که متأثر از سیاست صنعتی رضاشاه احداث شدند، امروزه با تغییراتی جزئی به یادگار مانده اند. از جمله اهداف رضاشاه و نظریه پردازانش از احداث صنایع  که اغلب شامل کارخانجات نساجی، کبریت سازی و قند بود، جلوگیری از خروج ارز از کشور بوده است. تعریفی که از صنعت ارائه شد، قابلیت تعمیم به واحدهای مشابه تولیدی تازه تأسیس در ایران این عصر را دارد.

توسعه صنعتی دوره رضاشاه در دهه ۱۹۳۰ ، هنگامی که رکود بزرگ، قیمت کالاهای سرمایه ای را پایین آورده بود، به صورت جدی آغاز شد. دولت با بالابردن تعرفه ها، ایجاد انحصارات حکومتی، تأمین مالی کارخانه های نوین از طریق وزارت صنایع و وام های کم بهره به کارخانه داران از طریق بانک ملّی، سرمایه گذاریهای صنعتی را تشویق می کرد.همین سیاست موجب تأسیس کارخانه های متعددی در ایران شد، هرچند در بسیاری از موارد، سرمایه گذار و بانی کارخانه خود رضاشاه بود و املاک شخصی خود را برای تأسیس کارخانه درنظرگرفته بود.البته این املاک را چگونه بدست آورده بود بحث جداگانه ایست در این مبحث نمی گنجد.

روزنامه های چاپ شده در آن سالها به کرّات از بحران اقتصادی دنیا صحبت کرده اند . محوریت مباحث اقتصادی روزنامه ها به لزوم توسعه فلاحت و صناعت در کشور بوده است؛ به عنوان نمونه، ستون اقتصادی روزنامه اطلاعات سال ۱۳۱۳ ، با اشاره به قانون، تجار را به سرمایه گذاری در صنایع تشویق می کند که مواد اولیه آن در کشور فراهم است .

نخستین کارخانه نساجی در سال ۱۳۰۴ در ایران تأسیس یافت و به دنبال آن واحدهای مختلف صنعتی در ارتباط با نساجی از قبیل نخ ریسی، گونی بافی و غیره در یزد، کرمان، کاشان، گیلان و مازندران ایجاد گشت.

۷۴۰۴۶۳۵b-d565-4a9a-aba9-301c5c307543

رضاشاه در سفرش به مازندران، یادآوری می کند که تهران در کنار مازندران، همچون پایتختی فقیر است که همسایه ای ثروتمند  از نظر تولیدات کشاورزی و مواد غذایی دارد. احداث راه آهن، راه شوسه، پل و ایجاد سرویس روزانه حمل ونقل از تهران به مازندران  از جمله روش هایی بود که دولت برای افزایش مبادلات بین مازندران و تهران مطرح کرد تا در صورت بروز جنگ یا محاصره، از حمایت اقتصادی و تأمین مواد غذایی بهره مند گردد. در مقابل، برای توسعه اقتصادی مدرن در این ناحیه، به احداث صنایع نساجی در مازندران پرداخت.

روند صنعتی شدن شدید و سریع مازندران آثار و برکات بسیار مثبتی هم در برداشت و این اثرات به تمام زندگی روستایی منطقه و نیز سراسر کشور هم رسید .که کامل این مطلب را با عنوان «عوامل مؤثر بر رشد صنایع نساجی مازندران در عصر پهلوی »

می توانید کلیک کرده و بیشتر مطالعه فرمایید .

ثصث۵۵۵۴

در هر حال گسترش صنعت و ایجاد برخی رفرمها و آغاز سربازی رفتن بازتابها و بازخوردهایش به سنه کوه هم رسید که با دادن شناسنامه عده ای از جوانان به سربازی اجباری رفتند و در نتیجه با دنیای بیرون منطقه و زندگی شهری بیشتر آشنا شدند وتحت تاثیر زندگی شهری قرار گرفتند و دلبسته و مشوق تغییرات زندگی سنتی قدیم شدند و مبلغ برطرف کردن برخی کالاهای ضروری زندگی که بعدها بدانها بیشتر خواهیم پرداخت .

  از طرف دیگر با ملی‌کردن جنگل‌ها و مراتع ایران و براندازی سیستم خان‌سالاری (ملوک الطوایفی) عده ای که در خدمت خاندان خوانین مثل اشجع الملک و دودمانش بودند هم به محل برگشته به کار کشاورزی و دامداری خود بیشتر رونق دادند و از طرف دیگر گفته می شود کشاورزی هم تلاش نمودند تا با تولید برخی مواد مثل کنف و آفتابگردان هم روی آوردند که چندان موفق نبود .

۴۴۰۷۰۲_۷۰۱

همچنین برای نیروی کارگری با کمک کدخداهای آن موقع تلاشهای بسیار زیادی شد تا حتی به زور و اجبار هم شد عده ای را برای کار به شهرها بخصوص بهشهر و قایمشهر ببرند اما گفته می شود مگر چند نفری مثل مشد گلعمو محمدی و حاج رمضون علیجانی مدتی به سرکار رفتند و بعد فرار کردند و به محل برگشتند ولی کسانی مثل پدر بزرگمان مشهدی فضل الله عبدی برای فرار از کار در مجتمع های رضاشاهی از محل فراری شده و با خانواده دو سالی در روستای لالیم بطور ناشناس زندگی کرد و بعد به روستای وارمی و بعد از چند سالی که آب از اسیاب افتاد دوباره به سنه کوه برگشت و این قضایا نشان می دهد که پذیرش صنعتی شدن و کار برای دیگران در نبود وسایل آموزشی و ارتباط جمعی مثل رادیو و تلویزیون چقدر غیر قابل پذیرش بود که البته بعدها در طی سالیان زیاد برعکس و موجب مهاجرت نسل سنه کوهیها به شهر شد که در قسمت دیگری بدان می پردازیم .

در هر حال شغل مردمان سنه کوه در زمان پهلوی اول چندان تغییر نکرد و همان دامداری و اندکی کشاورزی در حد خرج خانوار ادامه یافت ولی گاهی موجب خسران و ضررهایی برای آواره شدن برخیها هرچند برای مدت چند سال گردید در هر حال در دوره پهلوی اول با گسترش خدمات عمومی و بهداشتی از مرگ میر بخصوص کودکان قدری کم شد و جمعیت محل رو به فزونی نهاد و بعدها نیروی کار فوق العاده ای را ایجاد کرد که با هم بررسی خواهیم نمود .

۶۳۶

اما مطلبی که نباید از نظر دور داشت اینکه تغییرات صنعت و شیوه مدیریت رضاشاهی که منجر به نظم و امنیت کامل در سراسر کشور شده بود و نیز گسترش کارخانجات و افزایش ورود و تولید محصولات مختلف مواد زندگی و تامین مایحتاج زندگی در شهرها ؛ در سنه کوه هم نوع زندگی و شیوه استفاده از برخی محصولات و شیوه لباس پوشیدن و سطح زندگی آن دوره نسبت به دوره قاجاریه به نقل قول پیران و بزرگان ما دچار یک دگرگونی و بهبود بسیار زیادی شد که همیشه اصلاحات و اقدامات رضاشاهی را نجات بخش فقر و فلاکت و نداری آن دوران می دانند و البته در بررسی بی طرفانه تا حدود زیادی درستی آن قابل کتمان نیست و به فرصتی مناسب جهت بیان واضحتر نیازمند می باشد چرا که کشف حجاب رضاخانی هرگز به سطح روستاهای مناطق ما کشیده نشده بود و هرچند در اوایل با قوه قهریه اقدام شده بود اما به مرور از تب و تاب افتاد و به اختیاری تبدیل شده بود که در روستاهای دور دستی چون منطقه ما به این چیزها اهمیت نمی دادند البته اینجا محل قضاوت در مورد خدمات و خیانتهای دیکتاتوری رضاشاهی نیست بلکه بیان حقایق تاریخی و افکار مردمی است و …بگذریم

تا گفتاری دیگر بدرود

عکس و مطلبی که یکی از کاربران فرستاد

۵۴ث

تصویر بالا:خیابان های تهران در زمان تاج گذاری رضا شاه

تصویر پایین:خیابان های تهران در اواخر سلطنت رضا شاه

 

شما می توانید بصورت رایگان در اشتراک ایمیلی این سایت عضو شوید تا مطالب جدید را درون ایمیل خود دریافت کنید.
برای عضویت، ایمیل خود را وارد کرده و بروی اشتراک کلیک کنید...

  1. سلام مهندس، رفیق گرامی من.
    متن را خواندم…
    جنایات رضامیرپنج، ایران را از مسیر مشروطه خارج کرد و نهضت مشروطه و دستاوردهای آن را بر باد داد. ننگ ابدی بر این دیکتاتور فاسد اسلام ستیز. که زمین ها و ثروت های مملکت را دزدید…

  2. سلام بر دوست گرامیم
    حال دقیقا نگاه مبتنی بر سیاسی شما را متوجه شدم
    و به نگاه و نظر شما به دید احترام می نگرم و حرفی برای گفتن اضافه نمی کنم
    اما بنده در نوشتن حقایق این وب سایتم هرگز دچار نگاه شما و جانبداری و دید شخصی
    بر حب و بغض نمی شوم و قضاوت را به خدا و خواننده وامی گذارم چرا که خود را متعهد به اخلاقی می دانم که
    حق را بگویم و بنویسم و بریا آیندگان به امانت بگذارم فلذا تلاش می نمایم که در هر جایی پیگیر حقیقت باشم و
    راست و درست را منعکس و منتشر نمایم .
    به هر حال نگاه صرفا سیاسی و بدبینانه و البته تصوراتی که بنده وارد قضاوت در آن نمی شوم را
    در مطالبم کمتر راه می دهم و به نظر خوانندگانم احترام گذاشته و صرفا منتشر می کنم و البته ازین نگاه شما هم حمایت کرده و
    خود هم قبول دارم که رضاخان قلدر دین ستیز و دستاوردهای نظام مشروطه را بر باد داد و …
    در هر حال از صراحت و دقت شما و ابراز نظر بی تعارف حضرتعالی کمال تشکر را دارم
    موفق باشید

با خیالی آسوده یک نظر بگذارید...

برگه ها
ads ads ads